Skip to content Skip to navigation Skip to collection information
Inside Collection (Course): Natuurwetenskappe Graad 8
Die hoof elektrisiteitsopwekkingsbronne wat in Suid-Afrika gebruik word, is:
verbranding van steenkool;
hidro-elektrisiteit;
kernkrag.
S teenkoolverbranding en kragsentrales
Steenkool is tans die mees algemene bron van energie en dus van elektrisiteit, aangesien Suid-Afrika ryklik voorsien is van steenkoolreserwes. ESKOM (Afrikaans EVKOM) se steenkoolkragsentrales produseer omtrent 90% van ons land se elektrisiteit. Ons het tans 18 sulke groot kragsentrales.
Opdrag 1:
Besoek Eskom se webruimte en vind meer uit oor hierdie tipe kragopwekking.
Jy het veral inligting oor die basiese werking van so ‘n tipiese sentrale nodig.
Waarvoor staan ESKOM?
Aan wie voorsien hulle elektrisiteit?
Opdrag 2:
Stel die verskillende stappe van die opwekkingsproses voor deur die volgende in die korrekte volgorde neer te skryf.
Turbine draai die generator se rotor.
Steenkool word verbrand.
Stoom dryf die turbines.
Elektrisiteit word met koperdrade weggevoer.
Steenkool word fyngemaal.
Water in pype word verhit totdat dit stoom.
Die rotor is ‘n elektromagneet wat elektrisiteit opwek.
Steenkool word ontgin en vervoer.
Opdrag 3:
Voltooi die volgende vrae na aanleiding van inligting wat jy oor die proses verkry het.
1. Wat gebeur met die stoom nadat dit deur die turbines gedryf is?
2. Hoeveel water benodig so ‘n sisteem per dag?
3. Noem een plek in Suid-Afrika waar jy al sulke hoë koeltorings gesien het.
4. Noem enige ander afval wat tydens hierdie proses vorm.
5. Is steenkoolverbranding as elektrisiteitopwekkingsmetode “skoon” in die natuur?
Hidro-elektrisiteit
Ons land is eintlik ‘n baie droë land. Ons het wel twee groot permanente riviere in ons land en ESKOM het twee groot hidro-elektriese kragstasies. Die een is naby die Gariepdam in die Vrystaat en die ander in die Van der Kloofdam naby Petrusville.
Opdrag 1:
Vind uit waar hierdie groot damme sowel as enige ander damme is en teken ‘n kaart van Suid-Afrika om hul posisie te toon.
Opdrag 2:
Lees op en / of besoek die internet en gebruik ‘n soekenjin. Gebruik soekwoorde soos: “aqueduct” en “water wheel”. Vind meer uit oor:
Die waterwiel
Akwadukte
Gee terugvoer in groepe aan die klas.
Assessering van Ondersoek en Insameling van Inligting
Kon jy inligting kry oor die waterwiel en akwadukte, asook terugvoer daaroor gee?
Opdrag 1:
Voltooi die kolomme oor steenkoolkragsentrales en hidro-elektriese skemas ten opsigte van die aspekte soos aangedui in die eerste kolom. Besluit elke keer of dit ‘n voordeel of nadeel is en merk die toepaslike kolom.
| Aspek |
| Besoedeling |
| Koste |
| Werkskepping |
| Reserwes |
| Spoed van die proses |
| Betroubaar-heid van bron |
| Steenkoolkrag | |
| Voordeel | Nadeel |
| Hidro-elektrisiteit | |
| Voordeel | Nadeel |
Gevolgtrekking:
LU 1
Wetenskaplike OndersoekDie leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.
Dit word bewys as die leerder:
1.1 ondersoeke kan beplan;
1.2 ondersoeke kan uitvoer en data kan insamel;
1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.
LU 2
Wetenskaplike KennisDie leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.
Dit word bewys as die leerder:
2.1 sinvolle inligting kan oproep;
2.2 inligting in kategorieë kan plaas;
2.3 inligting kan interpreteer;
2.4 kennis kan toepas.
LU 3
Wetenskap, Omgewing en die GemeenskapDie leerder is in staat om begrip van die onderlinge verband tussen wetenskap en tegnologie, die samelewing en die omgewing te toon.
Dit word bewys as die leerder:
3.1 wetenskap as ‘n menslike aktiwiteit kan verstaan;
3.2 volhoubare gebruik van die aarde se hulpbronne verstaan.
Die hoofenergiebronne wat in Suid-Afrika gebruik word om elektrisiteit op te wek, is:
STEENKOOLVERBRANDING EN KRAGSENTRALES
AKTIWITEIT
Opdrag 1
Dit is tans die mees algemene bron van energie en dus van elektrisiteit, aangesien Suid-Afrika ryklik voorsien is van steenkoolreserwes. ESKOM se steenkoolkragsentrales produseer omtrent 90% van ons land se elektrisiteit. Ons het tans 18 sulke groot kragsentrales.
ESKOM (Afrikaans EVKOM) - ELEKTRISITEITSVOORSIENINGSKOMMISSIE
‘n Steenkoolkragsentrale werk kortliks soos volg:
Opdrag 2
| Steenkool word gemyn en vervoer | |
| Steenkool word fyngemaal | |
| Steenkool word verbrand | |
| Water in pype word verhit totdat dit stoom | |
| Stoom dryf die turbines | |
| Turbine draai die generator se rotor | |
| Die rotor is ‘n elektromagneet wat elektrisiteit opwek | |
| Elektrisiteit word met koperdrade weggevoer |
Opdrag 3
Die stoom wat die turbines dryf moet êrens heen - dit moet gekondenseer word deur afkoeling – hiervoor het jy nog water nodig!
Ongeveer 150 miljoen liter water per dag per stasie en dan gaan meeste verlore deur verdamping!
Langs N2 buite Kaapstad is daar bv. afkoeltorings en elders in SA is daar nog voorbeelde.
In die proses word egter afval gevorm - nadelige gasse soos swaweldioksied, koolstofdioksied en stikstodoksied. Dit kan verbind met die vog in die lug en suurreën veroorsaak
Steenkoolverbranding as elektrisiteitopwekkingsmetode is allermins “skoon” en op groot skaal is dit sleg vir die natuur as gevolg van die lugbesoedeling, suurreën en as wat die lug ingeblaas word.
HIDRO-ELEKTRISITEIT
AKTIWITEIT
Opdrag 1
Ons land is eintlik ‘n baie droë land. Ons het wel twee groot permanente riviere in ons land en ESKOM het twee groot hidro-elektriese kragstasies. Die een is naby die Gariepdam in die Vrystaat en die ander in die Van der Kloofdam naby Petrusville.
 |
Hidro-elektrisiteit word in die volgende stappe saamgevat:
1. Beweging van water, veral afwaarts, as gevolg van gravitiasie/swaartekrag.
2. Die val-effek gee aan die watermolekules baie energie.
3. Die vallende water draai ‘n waterturbine.
4. Dit skakel die kinetiese energie om na elektriese energie.
5. Water word dan gewoonlik teruggepomp en die proses word herhaal.
Hierdie metode is skoon en kan oor en oor benut word, indien daar genoegsame watervoorrade is. Die effektiwiteit hang egter af van die hoeveelheid water en die spoed of afstand waaroor dit val! So ‘n kragsentrale word gewoonlik aan die onderkant van ‘n damwal of onderaan ‘n waterval gebou.
Opdrag 2
 |
More about this module: Metadata | Downloads | Version History
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource.
Last edited by Siyavula Uploaders on Mar 17, 2009 6:08 am -0500.