Skip to content Skip to navigation
Hitte is ‘n soort energie – alle atome / molekules vibreer. Ons ervaar dit as hitte.
Temperatuur is die meting van hoe vinnig die molekules beweeg.
Hoe meet jy temperatuur?
‘n Termometer word gebruik. Dit bestaan uit ‘n glasbuis met ‘n vloeistof, bv. kwik, daarin wat uitsit tydens verhitting.
Wat is absolute zero?
Dit is die koudste moontlike temperatuur waarby molekules of atome glad nie meer kan beweeg nie. Dit gebeur by –273,15 ºC of by 0 op die Kelvin-skaal. Dit is in ‘n Finse laboratorium gemeet.
Vind uit: Wat is die Kelvin-skaal?
Jy weet seker dat ‘n mens temperatuur op ‘n Celsius-skaal of Fahrenheit-skaal kan meet. Sommige toestelle meet in Fahrenheit, bv. oonde, terwyl ander weer Celsius gebruik.
Hoe skakel jy Fahrenheit om na Celsius?
(Grade F – 32) ÷ 9 x 5 = C
Om Celsius na Fahrenheit om te skakel:
F = C ÷ 5 x 9 + 32
Opdrag 1:
Het jy geweet?
1. Die hoogste temperatuur wat ooit op aarde gemeet is, was 720 miljoen°F, tydens ‘n kernfusie-eksperiment in Amerika.
Hoeveel is dit in ºC?
2. Die hoogste lugtemperatuur gemeet, was 58ºC in Libië.
Hoeveel ºF is dit?
3. Die laagste lugtemperatuur gemeet was in Antarktika en dit was –190 ºF.
Hoeveel ºC is dit?
Probeer gerus: www. convert-me.com
Hitteoordrag
Opdrag 1:
Voltooi:
Daar is verskillende terme wat hitte-oordrag beskryf:
KONVEKSIE:
GELEIDING:
STRALING
Hitte en Water
Water het ‘n uitsonderlike hittehouvermoë.
Dit neem baie energie voordat ‘n massa water met 1 ºC styg of daal.
Daar is verskeie faktore betrokke:
As jy die hittehouvermoë van die land en die oseane vergelyk, sal jy besef dat dit baie verskil.
Warmtekapasiteit
Ons weet reeds dat warmte ‘n verandering in temperatuur veroorsaak en dat die eenheid van hierdie warmte in Joule gemeet word, aangesien dit ‘n soort energie is.
Spesifieke warmtekapasiteit is die hoeveelheid warmte wat oorgedra (benodig/vrygestel) word as die temperatuur van ‘n stof met 1 ºC of 1 K verander.
Water is die duurste om te verhit, omdat groot hoeveelhede warmte vereis word om die temperatuur slegs ‘n paar grade te laat styg. Water sal egter ook groot hoeveelhede warmte lewer, indien dit afkoel.
Die uitwerking hiervan is die duidelikste op oseane, wat groot watermassas is. Dit verhit baie stadig, maar hou dan lank die warmte.
Opdrag 2:
2. Koel tee die vinnigste af wanneer jy eers koue melk byvoeg en dit dan laat staan of wanneer jy dit eers laat staan en dan koue melk byvoeg? Verduidelik.
3. Hoekom is die water by die strand lekker warm op ‘n koue dag as dit op ‘n paar warm dae volg?
4. Watter faktore dra by tot water se besondere warmtekapasiteit?
Interessante toepassings van termiese beginsels lei tot die volgende verskynsels om ons:
Opdrag 3:
Bespreek elkeen van die volgende:
Isolasie van huise teen hitte.
Sonstowe.
Hoekom ‘n skottelskaar so gou kos gaarmaak.
Maak jou eie sonskottel deur die karton in die vorm van ‘n skottelskaar uit te druk en dit met foelie te bedek.
Hou dit teen die regte hoek vir maksimum son, steek ‘n stokkie deur ‘n worsie en kyk of jy dit vir jouself kan opwarm deur net sonkrag te gebruik!
LU 1
Wetenskaplike OndersoekDie leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.
Dit word bewys as die leerder:
1.1 ondersoeke kan beplan;
1.2 ondersoeke kan uitvoer en data kan insamel;
1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.
LU 2
Wetenskaplike KennisDie leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.
Dit word bewys as die leerder:
2.1 sinvolle inligting kan oproep;
2.2 inligting in kategorieë kan plaas;
2.3 inligting kan interpreteer;
2.4 kennis kan toepas.
LU 3
Wetenskap, Omgewing en die GemeenskapDie leerder is in staat om begrip van die onderlinge verband tussen wetenskap en tegnologie, die samelewing en die omgewing te toon.
Dit word bewys as die leerder:
3.1 wetenskap as ‘n menslike aktiwiteit kan verstaan;
3.2 volhoubare gebruik van die aarde se hulpbronne verstaan.
Opdrag 1:
HITTE EN TEMPERATUUR
Hitte is ‘n soort energie – alle atome / modules vibreer. Ons ervaar dit as “hitte”.
Temperatuur meet hoe vinnig die molekules beweeg
Hoe meet jy temperatuur?
‘n Termometer word gebruik. Dit bestaan uit ‘n glasbuis met ‘n vloeistof, bv. Kwik, daarin wat uitsit tydens verhitting.
Wat is absolute zero?
Dit is die koudste moontlike temperatuur waarby molecules of atome glad nie meer kan beweeg nie. Dit gebeur by –273.15 ºC of by 0 op die Kelvin skaal. Dit is in ‘n Finse laboratorium gemeet.
Temperatuur kan op ‘n Celsius-skaal of Fahrenheit-skaal gemeet word.
Sommige toestelle meet in Fahrenheit, bv. oonde, terwyl ander weer Celsius gebruik.
Celsius skaal
Vriespunt is 0 ºC
Water kook by 100 ºC op seevlak.
Kelvinskaal:
Die Kelvinskaal het sy zero by absolute nulpunt.
0 K = -273ºC
Om Kelvin na Celsius om te skakel, tel jy 273 by.
Kokende water (100 ºC) is dus 373 K.
Hoe skakel jy Fahrenheit om na Celsius?
(F – 32) ÷ 9 x 5 = C
Celsius na Fahrenheit is weer:
F = C ÷ 5 x 9 + 32
HITTE -OORDRAG
Aktiwiteit
Opdrag 1:
HITTE EN WATER
WARMTEKAPASITEIT
Opdrag 2:
Ons weet reeds dat warmte ‘n verandering in temperatuur veroorsaak en dat die eenheid van hierdie warmte in Joule gemeet word, aangesien dit ‘n soort energie is.
Spesifieke warmtekapasiteit is die hoeveelheid warmte wat oorgedra (benodig/vrygestel) word as die temperatuur van ‘n stof met 1 ºC of 1 K verander.
Water is die duurste om te verhit, omdat groot hoeveelhede warmte vereis word om die temperatuur slegs ‘n paar grade te laat styg.
Aan die ander kant sal water ook groot hoeveelhede warmte lewer, indien dit afkoel.
Die uitwerking hiervan is die duidelikste op oseane, wat groot watermassas is.
Dit verhit baie stadig, maar hou dan lank die warmte.
Interessante toepassings van termiese beginsels lei tot die volgende verskynsels om ons (bespreek dit met die leerders):
VIR DIE LEERDER:
Maak jou eie sonskottel deur die karton in die vorm van ‘n skottelskaar uit te druk en dit met foelie te bedek.
Hou dit teen die regte hoek vir maksimum son, steek ‘n stokkie deur ‘n worsie en kyk of jy dit vir jouself kan opwarm deur net sonkrag te gebruik!
More about this module: Metadata | Downloads | Version History
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource.
Last edited by Siyavula Uploaders on Mar 17, 2009 9:31 am GMT-5.
