Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax-CNX

You are here: Home » Content » Natuurwetenskappe Graad 8 » Verskillende ekostelsels

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETSenPhaseNS display tagshide tags

    This collection is included inLens: Siyavula: Natural Sciences (Gr. 7-9)
    By: Siyavula

    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETSenPhaseNS" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Verskillende ekostelsels

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

NATUURWETENSKAPPE

Graad 8

OMGEWING EN INTERAKSIES

Module 33

VERSKILLENDE EKOSISTEME

Ons land is ryk aan wyduiteenlopende soorte ekosisteme.

Jou onderwyser sal julle waar moontlik na een of meer van hierdie ekosisteme neem.

AKTIWITEIT 1:

Om die nut van ’n grasveld-ekosisteem te bespreek

[LU 1.3]

In groot dele van ons land vorm gras die grootste deel van die ekosisteme. Ons kan ook die term BIOOM gebruik om na die dele van ’n land wat min of meer dieselfde ekologiese kenmerke toon, te verwys. So kry ons byvoorbeeld ’n grasveldbioom. ’n Grasveldbioom kan as ’n groot ekosisteem beskryf word of dit kan in kleiner grasveld-ekosisteme verdeel word.

Kennis van die grasveldbioom en -ekosisteme is belangrik in Suid-Afrika, aangesien groot dele van die land vir veebeweiding benut word.

Wildsboksoorte soos impala, buffels en springbokke is ook grasvreters.

Die tipe gras in ’n ekosisteem word hoofsaaklik deur die aard van die grond bepaal.

Grasveldbiome word in terme van die dominante grassoort wat daarin voorkom, benoem.

Die hooftipes grasveld-ekosisteme (eintlik biome) is:

1. soetveld – lae reënvalgebiede; goeie voer vir vee;

2. suurveld – hoë reënvalareas; nie baie goeie weiding nie;

3. gemengde veld.

Rooigras Themeda triandra is ’n welbekende grassoort wat baie voedsaam is vir vee.

Oorbeweiding is die boer se grootste oortreding, want dit lei op sy beurt tot erosie, woestynvorming en gevolglik hongersnood.

Voer ’n klasdebat oor die volgende vraag:

  • Is die gereelde brand van gras goed of sleg vir die omgewing?
  • Dui die voor- en nadele soos wat dit uit die debat voortspruit in die kolom hieronder aan.
Table 1
VOORDELE VAN BRAND NADELE VAN BRAND
.............................................................. ..............................................................
.............................................................. ..............................................................
.............................................................. ..............................................................
.............................................................. ..............................................................
.............................................................. ..............................................................
.............................................................. ..............................................................
.............................................................. ..............................................................

Assessering van DEBAT:

Het jy ’n waardevolle bydrae tot debat gelewer?

[LU 1.3]

AKTIWITEIT 2:

Om ’n woud/boomekosisteem te bespreek

[LU 1.2; 1.3; 2.4]

Bome is nie net produseerders nie, maar vorm as gevolg van hul grootte ook die habitatvan verskeie spesies.

Dier- en plantspesies bewoon bome.

Die blaarbedekking van bome verskaf skuiling vir voëls. Die bas en skeure in die boom verskaf ’n habitat vir ’n menigte insekspesies. Die blaarbedekking vorm ook ’n skaduryke omgewing vir skaduliewende, laaggroeiende plante.

Die blomme en vrugte wat bome in sommige gevalle voortbring, is ’n kosbron vir baie.

Die hars wat sommige bome afgee, is ook belangrik vir sekere diere.

Wanneer blare of vrugte van die bome afval en op die grond om die bome lê, kan ’n ander reeks organismes intree. Die ontbinderssoos mikro-organismes wat die dooie materiaal laat verrot en ontbind, dra by tot die afbreek van die voedingstowwe sodat hulle teruggeplaas word in die grond. So word humus gevorm. Humus is dooie organiese materiaal. Ander diertjies wat ook van verrotte organiese materiaal lewe, nl. die detrivore, bevorder ook hierdie ontbindingsproses.

  • Plakkaat om die Rolspelers in ’n Boom-ekosisteem te illustreer
  • Bring prente van diere, bome en ander plante na die klas. Die onderwyser sal julle in groepe verdeel.
  • Elke groep berei ’n plakkaat voor om die onderlinge afhanklikheid van die bome, ander plante en diere te illustreer. Elke groep dra uiteindelik sy plakkaat aan die res van die klas voor.
  • Beantwoord die volgende vrae na aanleiding van die klasbespreking:

VRAE

1. Gestel die boom in jou plakkaat val om.

1.1 Watter organismes sal doodgaan?

1.2 Watter organismes sal wegtrek?

1.3 Watter organismes sal in getalle toeneem?

2. Beskryf die rol wat bome in ’n ekosisteem speel.

3. Waarom is dit ekologies gesien sleg om blare rondom bome weg te hark?

4. Noem nog drie voorbeelde waar die mens ekosisteme benadeel.

Assessering van PLAKKAAT en interpretasie van vrae daarom:

Kon jy die gesamentlike inligting gebruik om die vrae te beantwoord?

[LU 1.2; 1.3; 2.4]

AKTIWITEIT 3:

Om rotspoel-ekosisteme te bespreek

[LU 2.1; 2.2; 2.3]

Hierdie ekosisteme is uiters sensitief. Die belangrikste faktor wat hier ’n rol speel, is GETYE.

Getye wissel twee keer elke 24 uur. Deur branderaksies word vars, koue suurstofryke seewater oor die rotspoelgemeenskappe gespoel. Tydens laaggetye is daar weer verhitting van die water in die rotspoele en verdamping vind plaas. Hierdie veranderinge dra daartoe by dat die organismes wat in rotspoele bly, aangepas moet wees om verskeie aanslae van die natuur die hoof te kan bied.

1. Beskryf wat jy verstaan onder “’n rotspoel”.

2. Maak ‘n lys van al die abiotiese faktore wat ’n inpak op rotspoele het:

Plante in Rotspoele

Die algemeenste plante is seewier of see-alge. Hulle is rooi, groen of bruin.

Alhoewel hulle nie altyd groen is nie, kan hulle voedingstowwe deur fotosintese vervaardig. Dus is hulle ook produseerders.

Hulle is ook voedsel vir ’n wye reeks ander organismes wat op hulle teer, soos platmossels en sommige slakke.

Diere in Rotspoele

Doen naleeswerk en beskryf wat elkeen van die volgende is:

(a) filtreervoeders:

(b) aasvreters:

2. Wat sou die doel van tentakels by see-anemone wees?

3. Watter onderlinge afhanklikheid bestaan tussen die organismes in ’n rotspoel?

Assessering van interpretasie van SKETSE

Kon jy basiese rotspoelkomponente onderskei?

[LU 2.1; 2.2; 2.3]

Assessering

LU 1

Wetenskaplike Ondersoek

Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.

Dit is bewys as die leerder:

1.1 ondersoeke kan beplan;

1.2 ondersoeke kan uitvoer en data kan insamel;

1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.

LU 2

Wetenskaplike Kennis

Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.

Dit is bewys as die leerder:

2.1 sinvolle inligting kan onthou;

2.2 inligting in kategorieë kan plaas;

2.3 inligting kan interpreteer;

2.4 kennis kan toepas.

Memorandum

MODULE 2

Aktiwiteit

Table 2
VOORDELE VAN BRAND NADELE VAN BRAND
  • Sade se harde saadhuide bars oop
  • Lugbesoedeling – rook
  • Spesies word herontdek soos vleiroos
  • Diere en mense beseer of gedood
  • Aggressiewe groeiers ingeperk
  • Maak grondorganismes dood – humus verminder
  • Vars plante voedsaam (groen gras na ’n strawwe winter)
  • Verswak grasse indien teen verkeerde tyd gebrand

Aktiwiteit

Vrae

1. Gestel die boom in jou plakkaat val om

a. Plante wat in die skaduwee gegroei het en nie bestand is teen direkte sonlig nie

b. Sommige diertjies soos voëls en eekhorinkies

c. Ontbinders soos bakterieë en fungi

2. Aanvaar leerders se antwoorde, maar sorg dat die volgende genoem word: habitat, skuiling, voedselbron, skadu

3. Verrotting en humusvorming word belemmer: grondstowwe keer nie terug na grond nie en die grond verarm

4. Oorbeweiding, inbring van uitheemse plante, besoedeling

Aktiwiteit

1. Aanvaar leerders se beskrywings. Die volgende moet figureer: soutwater, vlak water, hoogety en laaggety, abiotiese toestande wissel drasties.

2. Branderaksie, wind, uitdroging, sonverhitting, besoedeling deur mens

DIERE IN ROTSPOELE

Vrae

1. Naleeswerk

(a) Filtreervoeders: mossels: water word deur fyn strukture gespoel en fyn kosdeeltjies word uit die water gefiltreer

(b) Aasvreter: eet dooie diere bv krappe

2. Tentakels: gryp kosstukkies uit alle rigtings omdat daar geen oë of reuksintuie is nie, en druk dit in die mond in

3. Voedselverwantskappe soos in vorige vrae aangeroer

4. Skuiling: plante bied skuiling teen predatore

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks