Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax_CNX

You are here: Home » Content » Afrikaans Huistaal Graad 6 » Lees vir inligting

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETIntPhaseLang display tagshide tags

    This module and collection are included inLens: Siyavula: Languages (Gr. 4-6)
    By: Siyavula

    Module Review Status: In Review
    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETIntPhaseLang" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Lees vir inligting

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

AFRIKAANS HUISTAAL

Graad 6

Module 7

LEES VIR INLIGTING

  1. Dis ‘n erkende feit dat ons samelewing onder velerlei euwels (“wortels van vele kwaad”) gebuk gaan en dat ons almal hierdeur beïnvloed word. Dwelmmisbruik, middelafhanklikheid, drink en bestuur, misdaad, ens., is maar net ‘n paar van die “wortels van vele kwaad” wat bitter vrugte dra.
  1. (a) Lees die volgende berig oor drankmisbruik aandagtig.

Lugdienste Gaan Vlerke Van Besopenes Knip

KAAPSTAD – Besope lugpassasiers se dae van moles maak, is dalk binnekort verby.

In ‘n poging om lugwoede te bekamp, sal die SAL voortaan strenger optree teenoor passasiers wat vlugte onaangenaam en gevaarlik maak.

Mnr. Rich Mkhondo, SAL-woordvoerder, sê die kaptein van enige vliegtuig het die reg om passasiers wat te veel alkohol ingeneem het, van die vliegtuig te laat verwyder en te laat aankla.

Oortreders sal ‘n waarskuwing kry. Hulle kan egter ook aangekla en beboet word.

Die SAL en ander lugdienste stel tans ‘n lys van gereelde oortreders saam. Passasiers wat herhaaldelik oortree, sal nie op dié lugdienste se vlugte toegelaat word nie.

Alle passasiers sal oor die nuwe drankbeleid ingelig word. – (Hanlie Booysen)

Die Burger, 2 Februarie 2002

  1. (a) Vul die ontbrekende woorde in sonder om weer na die voorafgaande volledige artikel te kyk:

Besope _______________ se dae van moles maak, is dalk binnekort

verby. In ‘n poging om lugwoede te bekamp, sal die ___________

voortaan strenger optree teenoor _____________ wat vlugte

onaangenaam en gevaarlik maak. Mnr. Rich Mkhondo, SAL-

woordvoerder, sê die ____________van enige vliegtuig het die reg

om passasiers wat te veel ______________ ingeneem het, van die

__________________te laat verwyder en te laat aankla. Oortreders sal ‘n

__________________kry. Hulle kan egter ook aangekla en

_________ word. Die SAL en ander ________________ stel tans

‘n lys van gereelde oortreders saam. Passasiers wat herhaaldelik

ootree, sal nie op dié lugdienste se vlugte toegelaat word nie. Alle

_________________ sal oor die nuwe drankbeleid ingelig word.

(Hayley Booysen)

Die Burger, 2 Februarie 2002

Table 1
LU/AS 3.1.2  
  1. (a) Lees die volgende berig aangaande misdaad aandagtig deur:

Klant Byt Polisieman Aan Sy Hand

LAINGSBURG. – ‘n Aggressiewe klant wat hier in ‘n kafee geweier het om vir artikels te betaal en die eienaar in ‘n woordewisseling daarmee gegooi het, het boonop daarna ‘n geregsdienaar aan die hand gebyt en geweier om te laat los.

Die 24-jarige mnr. Kammies Skermand, by wie sers. Buks Gouws ná die voorval 23 dagga-sigarette gevind het, is hier in die landdroshof skuldig bevind aan die onwettige besit van dagga en aanranding van ‘n polisieman.

Sers. Gouws, wat na die kafee ontbied is om te help, het getuig hy kon sien dat mnr. Skermand onder die invloed van dwelms was. Hy het hom in hegtenis geneem en mnr. Skermand het sers. Gouws aan die linkerhand gebyt. Ná ‘n paar houe oor die kop kon sers. Gouws sy hand bevry.

Verwerk uit Die Burger

  1. (i) Onderstreep die korrekte antwoord sonder om weer na bostaande berig te kyk:

‘n Aggressiewe (klant, man) wat hier in ‘n kafee geweier het om vir artikels te betaal en die eienaar in ‘n woordewisseling daarmee (gegooi, geslaan) het, het boonop daarna ‘n geregsdienaar aan die (vinger, hand) gebyt en geweier om te laat los. Die (24-jarige, 30-jarige) Kammies Skermand, by wie sers. Buks Gouws ná die voorval 23 dagga-sigarette gevind het, is hier in die (hooggeregshof, landdroshof) skuldig bevind aan die onwettige besit van dagga en aanranding van ‘n (sersant, polisieman). Sers. Gouws, wat na die (kafee, supermark) ontbied is om te help, het getuig hy kon sien dat mnr. Skermand onder die invloed van (dwelms, dagga) was. Hy het hom in hegtenis geneem en mnr. Skermand het (geweier, ingewillig) dat hy deursoek word. ‘n Hewige (woordewisseling, geveg) het tussen die twee uitgebreek en mnr. Skermand het sers. Gouws aan die linkerhand gebyt. Ná ‘n paar houe oor die kop kon sers. Gouws sy hand bevry.

Table 2
LU/AS 3.1.2  

Lees die berigte by 1.1 en 2.1 hardop aan ‘n groep maats voor. Lees soos ‘n nuusleser oor die radio of op televisie sal lees.

Table 3
LU/AS 3.1.1  
  1. Lees onderstaande berig aandagtig deur en beantwoord die vrae wat daarop volg. Lees eers die vrae en dan die teks, dan weet jy vir watter inligting om te soek.

PADGEBRUIKERS GEMAANWes-Kaapse Dodetal Styg; Oos-Kaap s’n Daal

Die gesindheid van motoriste in die Wes-Kaap moet nóú verander om ‘n “swart feestyd van padsterftes” te keer, volgens ‘n verteenwoordiger van die veldtog Kom Veilig Daar.

Na verwagting sal 25 persent van vanjaar se padslagoffers vandeesmaand op Suid-Afrika se paaie sterf. Dis voorwaar ‘n swart boodskap in wat veronderstel is om ‘n feestyd te wees. Is dit nie ‘n skrikwekkende gedagte nie? Veral as ‘n mens in ag neem dat navorsing bewys dat 50 persent van alle padslagoffers voor ‘n ongeluk sterk drank gebruik het.

Mnr. Kenny Africa het aan Die Burger gesê hy is moedeloos omdat vanjaar se feestyd-padsterftesyfer in dié provinsie by die vakansie-halfpadmerk al baie hoër as in die ooreenstemmende tydperk verlede jaar is, het Helen Coetzee berig.

Volgens statistieke wat Woensdag bekend gemaak is, het 70 mense van 1 tot 25 Desember op Wes-Kaapse paaie gesterf. Verlede jaar was dit 58. Die Wes-Kaapse totaal vir die feestyd was 106 padsterftes.

Die hoofoorsake van ongelukke is volgens Africa nog dieselfde: spoed, drankmisbruik, bestuurders wat nie rus nie en te kort volgafstande handhaaf.

“Dit kom neer op mense se gesindheid. Dit moet verander, anders kom daar ‘n slagting met die terugkeer van vakansiegangers.”

Africa het gesê ‘n bestuurder wat naby Vredenburg teen 240 km/h gery het, is met R1 500 beboet, een wat buite die Paarl teen 140 km/h in ‘n 70 km/h-gebied gery het, is ‘n boete van R1 000 opgelê, en een wat buite Laingsburg teen 122 km/h in ‘n 60 km/h-gebied gery het, is ‘n boete van R1 500 opgelê.

Africa sê dié boetes is “belaglik” en dien nie as afskrikmiddel nie.

Mnr. Richard Benson van Ry Veilig, ‘n nie-regeringsorganisasie wat hom vir padveiligheid beywer, het gesê die regering vorder jaarliks R16 miljard in met belasting op petrol en motorverkope, waarvan slegs R20 miljoen in verkeersverwante sake teruggeploeg word.

Volgens Benson is die regering se mikpunt van ‘n 5%-vermindering in padsterftes te laag.

Benewens spoed, speel die oormatige gebruik van alkohol ook ‘n groot rol in padongelukke. Spoed het uit die aard van die saak veral betrekking op motor- en motorfietsryers, terwyl drankmisbruik alle padgebruikers (ook voetgangers) raak.

Dit is ‘n erkende feit dat wanneer die alkoholgehalte van bloed bo ‘n sekere vlak styg, ‘n mens se reaksietyd aansienlik verswak. Dit beteken dus dat ‘n motoris met ‘n sopie of twee agter die blad, in ‘n krisissituasie net daardie breukdeel van ‘n sekonde stadiger reageer – en dit kan die verskil tussen lewe en dood beteken. Studies het getoon dat die meeste jong bestuurders wat saans vir verkeersoortredings aangekeer word, alkohol gebruik het. Dikwels is huispartytjies die plek waar jong mense die eerste keer met alkohol kennis maak. Dit is die plig van ouers om dit wat te drinke aangebied word op tienerpartytjies, goed te kontroleer. Dit is baie belangrik dat tieners hul verantwoordelikheid en voorreg besef, want deesdae raak tieners in ‘n al hoe groter mate mobiel.

Ondanks al hierdie skokfeite neem die dodetal op ons paaie jaarliks toe. Is dit dalk ‘n kwessie van: “Dit kan nie met my gebeur nie?”

‘n Paar gulde reëls om in gedagte te hou: alkohol en petrol is nie ‘n gesonde mengeldrankie nie; spoed laat dinge – ook ongelukke – soveel vinniger gebeur; verkeersreëls is nie gemaak om gebreek te word nie.

Op Gautengse paaie het sedert 1 Desember 115 mense gesterf, in KwaZulu-Natal 97, in die Oos-Kaap en Vrystaat elk 64, in Mpumalanga en Noordwes elk 60, in die Noordelike Provinsie 17 en in die Noord-Kaap 16. Die landwye totaal is 563.

  • Die helfte minder mense het sedert die begin van die feestyd op paaie in die Oos-Kaap gesterf as in die ooreenstemmende tydperk verlede jaar, het Burton Fourie eergister uit Port Elizabeth berig.

Volgens mnr. Tsepho Machaea, woordvoerder vir die padveiligheidsprojek Kom Veilig Daar, het altesame 64 mense vanjaar hul lewe op die provinsie se paaie verloor.

In die ooreenstemmende tydperk verlede jaar het die dodetal reeds op 120 gestaan.

  • Byna 40% van al die sterfgevalle op Suid-Afrikaanse paaie is voetgangers, het mnr. Dullah Omar, minister van vervoer, op Oukersdag by ‘n padblokkade van die veldtog Kom Veilig Daar op George gesê.

“As elke motoris en voetganger gehoor gee aan ons padreëls, sal ons dié slagting kan beperk.”

Verwerk uit Die Burger, 29 Desember 2001 en SALUS (Volume 12 nr. 6)

  1. a) Beantwoord die volgende vrae skriftelik deur bostaande artikel te raadpleeg:
  • Wat bedoel mnr. Africa as hy sê dat die boetes vir spoedoortredings belaglik is?
  • ‘n Mens hoef nie besope te wees om ‘n gevaar op die pad te wees nie. Watter invloed het die gebruik van alkohol op die mens wat ‘n oorsaak van padongelukke kan wees?
  • Wat verstaan jy onder die volgende?
  • ‘n skrikwekkende gedagte
  • vandeesmaand
  • tieners raak in al hoe groter mate mobiel
  • Watter grootste enkele aspek van motoriste in die Wes-Kaap (en ook in ander provinsies) moet verander om die baie sterftes op ons paaie met feestyd te keer?
  • Wat het die skrywer in gedagte as hy/sy sê: “Is dit dalk ‘n kwessie van dat dit nie met my kan gebeur nie?”
  • Wat word met die volgende uitdrukkings bedoel?
  • Alkohol en petrol is nie ‘n gesonde mengeldrankie nie.
  • ‘n Sopie of twee agter die blad.
  • ‘n Swart boodskap.
Table 4
LU/AS 3.1.2  
  • Ontwerp ‘n teken (embleem) om motoriste van die gevaar van drink en bestuur bewus te maak.
Table 5
LU/AS 4.1.3  

‘n Artikel gaan aan julle voorgelees word. Eers word die artikel in sy geheel vir julle voorgelees sodat julle dit kan geniet en inligting bekom. Daarna gaan paragraaf vir paragraaf aan julle voorgelees word en julle moet dan die hoofgedagte in elke paragraaf bepaal en onderstreep. Elkeen gaan ook ‘n artikel, wat die hoofgedagte saamvat, skryf.

Table 6
LU/AS 1.5  

Sakelui met ‘n dodelike produk

Snags staan hulle skouer aan skouer op plekke soos Kloofstraat en Tuine en in Seepunt se Hoofweg. Hulle praat nie Afrikaans, Engels of enige van die inheemse tale nie en verkoop dwelms. Jan Taljaard het na die Nigeriese konneksie gaan kyk wat volgens alle getuienis nie net die Suid-Afrikaanse dwelmhandel oorneem nie, maar ook nuwe markte skep. Om hul vas te trek, is ‘n reusetaak, want hul sorg altyd dat hulle ‘n alibi het.

Hulle is entrepreneurs van formaat: vindingryk, nie bang vir nuwe uitdagings of omstandighede nie en fyn beplanners wat weet wat hulle wil en doelgerig daarna werk. Jong sakelui van die jaar, moenie glo nie. Op ‘n glansgeleentheid gaan jy dié groep sakelui egter nie sommer kry nie. Hulle verkoop eintlik dwelms.

Die polisie verwys politiek korrek en beskrywend genoeg na hulle as “die Wes-Afrikane wat wel by die dwelmhandel betrokke is”. Navorsers en mededingers is meer op die man af en sê dis die Nigeriërs. Op straat is hulle sommer net “die Nigerians”.

Skewe lof kom van mense soos Peter Gastrow van die Instituut vir Sekerheidstudie in Kaapstad wat ruiterlik erken dat die groepe se vaardighede en veral beplanningsvermoë hulle in ‘n eie klas misdadigers plaas.

In ‘n verslag van die Verenigde Nasies se Kantoor vir Dwelmbeheer en Misdaadvoorkoming word die groep ook telkemale op die naam genoem. Luidens die verslag beheer Nigeriërs nie net die kokaïen- en heroïenmarkte in Suid-Afrika nie, maar het hulle die markte in groot mate geskep.

Supt. Riaan Redelinghuys van die narkotikaburo in Kaapstad gee die navorsers gelyk. In een van die mees onlangse voorbeelde van markskepping waarmee hy te doen gekry het, is ‘n hoërskoolseun van Brackenfell in ‘n inkopiesentrum deur ‘n “Wes-Afrikaan” genader.

Die man het aan hom ‘n selfoon en 15 Ecstasy-tablette gegee. Vir die tiener was die versoeking om grootmeneer tussen sy maats te speel, net te groot en hy het dit gevat. Die volgende week het die filantroop hom op sy selfoon gebel en gesê hy het weer vir hom “iets”, maar dié keer kan hy sommer geld maak ook.

Hy het aan die tiener weer E’s en ook ‘n bietjie kokaïen gegee. Dié keer moes hy dit onder sy maats verkoop en kon hy dan ‘n deel van die wins vir homself hou. Binne ‘n week het die handelaar dus ‘n nuwe mark geskep.

Pa’s en ma’s van tieners in die Kaapse Skiereiland is ernstig gewaarsku teen die gevare wat die gebruik van dwelms vir jong mense inhou. Dit kom nadat die grootste besending LSD onlangs deur die polisie se narkotikaburo gevind is. Altesaam 2 000 Ecstacy-tablette, asook 844 vierkantjies (“caps”) LSD en meer as 300 kg kokaïen is deur die polisie in die Bo-Kaap onderskep. Ecstasy is ‘n dwelmmiddel wat soms op waaiers of in lugversorgers by nagklubs gestrooi word.

‘n Nuwe militêre bewind in die tagtigerjare in Nigerië en die feit dat dwelmbase daar strenger vasgevat is, het die Nigeriërs na Afrika laat uitwyk. Ook Suid-Afrika is geteiken en vandag is Durban een van die groot markte vir crack, heroïen en kokaïen en sommer ook ‘n stad waar baie Nigeriërs hul gevestig het. Handelaars verskaf aanvanklik kosteloos dwelmmiddels, m.a.w. hul sorg dat die kraantjie aanvanklik oop bly totdat ‘n mark geskep is, baie mense verslaaf is en dan as die gewoonte gevestig is, word die skroewe skerp aangedraai en moet baie duur vir dwelms betaal word. Dit word later so duur dat verslaafdes moet roof en selfs moord pleeg om dit te kan bekostig.

80% van die kokaïen waarop in Afrika beslag gelê word, word in Suid-Afrika gevind. Die Goudstad was eers die mekka van dwelmhandelaars, maar nou is Kaapstad die teiken. Tien jaar gelede was kokaïen ‘n betreklik “rykmansdwelm” en heroïen onbekend. Nou lyk die prentjie anders, want kokaïen is nou naas dagga en Mandrax, die gewildste dwelm in Kaapstad en die voorkoms daarvan die hoogste in die Moederstad. Altesame 56% van alle aangehoudenes in Kaapstad wat vrywillig getoets is, het spore van minstens een dwelm in hul liggaam gehad, teenoor 50% in Durban en 29% in Gauteng. In Mitchells Plain en Seepunt was die syfer onderskeidelik 64% en 65%.

In Seepunt het 14% van die mense kokaïen gebruik kort voordat hulle aangekeer is. Heroïenverwante gevalle het in vyf jaar van 3% na 10% opgeskiet. Die ergste is dat dit meestal jong mense was. Na raming verteenwoordig wit tieners sowat 90% van die heroïengebruikers in die land. Dié dwelm word deesdae toenemend onder skoolkinders in veral Bellville se omgewing gekry. Dat die Nigeriërs na Kaapstad gekom, die plek behoorlik deurgekyk en eindelik verower het, is gewis.

Verwerk uit Die Burger, 15 Januarie 2002

  1. (a) Onderstreep die hoofgedagtes in bostaande artikel, Sakelui met ‘n dodelike produk, en skryf dan in jou eie woorde ‘n kort artikel waar jy die hoofgedagtes saamvat. Jou artikel moet nie langer as honderd woorde wees nie. Jy vat dus net die hoofgedagtes (hoof-boodskap) saam.
Table 7
LU/AS 4.4.3  
  1. (a) Bespreek die volgende stelling (dink daaroor en beredeneer dit): Armoede in Suid-Afrika lei daartoe dat mense hulle tot dwelmhandel wend.
Table 8
LU/AS 5.1.3  
  1. (a) Skryf die meervoud van pa en ma uit die negende paragraaf van die artikel neer.
  2. (b) Onderstreep die lettergreep wat die klem in onderstaande woorde dra in rooi en skryf dan die meervoud van die woorde neer. Spreek die woorde hardop uit om te bepaal waar die klem val.
Table 9
ouma  
oupa  
komma  
sofa  
dahlia  
kamera  
  • Waar val die klem in bostaande woorde as jy dit hardop uitspreek?
  • Doen nou dieselfde met onderstaande woorde:
Table 10
pa  
ma  
karba  
hoera  
Yamaha  

(iii) Waar val die klem nou?

  1. (i) Wat kan jy uit bogenoemde t.o.v. die vorming van meervoude aflei?

(iv) Waarom word ouma dus nie met ‘n afkappingsteken (‘) geskryf nie?

Table 11
LU/AS 6.2.10  

(e) Om die dwelmhandelaars vas te trek, is boonop ‘n reuse taak, want hulle het altyd ‘n alibi. Slaan die betekenis van die woord alibi in ‘n verklarende woordeboek na en skryf dit hieronder neer.

(i) Skryf die meervoud van alibi neer.

  1. (i) Wat sal die meervoude van die volgende woorde wees?
Table 12
ski  
taxi  
rabbi  
sari  
  1. (i) Wat kan jy uit die bogenoemde t.o.v. die vorming van meervoude aflei?
  2. (ii) Kan jy sien dat ‘n afkappingsteken hier belangrik is, anders sou ons probleme met die uitspraak van die woorde in die meervoud gehad het?
  1. (a) Om ‘n foto van ‘n dwelmverslaafde te sien wat aan onttrekkingsimptome ly, is baie ontstellend.

Skryf die meervoud van foto neer:

  • Wat kan jy dus verwag van die vorming van die meervoude van die volgende woorde: solo, radio en banjo?
  • Skryf ook die meervoude van die volgende woorde wat op ‘n –o eindig, neer:
Table 13
kano  
eggo  
kommando  
dinamo  
  • Lei nou ‘n spelreël t.o.v. die vorming van meervoude van bogenoemde af.
  • Maak seker dat jy die betekenis van al die woorde waarmee jy meervoude gemaak het, ken.
  • Weet jy wat ‘n balju is? Skryf die meervoud van balju neer.

Kan jy aflei wat die meervoud van skadu sal wees? Skryf dit neer.

  1. (i) Woorde wat eindig op ‘n beklemtoonde a, ‘n i, o of u, kry ‘n

in die meervoud.

Table 14
LU/AS 6.2.10  
  1. (a) Pa’s en ma’s van tieners in die Kaapse Skiereiland is gister ernstig gewaarsku.

Watter woordsoort is die vetgedrukte gedeelte in bostaande sin?

  1. (i) Is daar woorde wat vir ons sê hoe? waar? of wanneer? die ouers gewaarsku is?

Noem die woorde en skryf langsaan of dit vir jou sê hoe, waar of wanneer pa’s en ma’s gewaarsku is.

Kan jy dus in bogenoemde geval sien dat daar twee woorde is wat vir ons meer van die werkwoord (gesegde) “is gewaarsku” vertel? Die woorde gister en ernstig is dus bywoorde.

Gister is ‘n bywoord van tyd (wanneer?) en ernstig ‘n bywoord van manier of wyse (hoe?). Die ander twee bywoorde het te doen met waar ‘n aksie plaasvind.

Hy staan daar. Waar staan hy? Daar. Daar is dus ‘n bywoord van plek. Sy hardloop vorentoe. Waar? Vorentoe. Vorentoe is ‘n bywoord van rigting. Nog sulke woorde is hiernatoe, agtertoe en soontoe.

Skryf drie sinne neer en gebruik hiernatoe, agtertoe en soontoe as bywoorde van rigting.

Table 15
LU/AS 6.2.11  

Assessering

Table 16
Leeruitkomstes(LUs)
 
LU 1
LUISTERDie leerder is in staat om vir inligting en genot te luister en gepas en krities binne ‘n wye verskeidenheid situasies te reageer.
Assesseringstandaarde(ASe)
 
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
1.3 identifiseer en bespreek kernkenmerke soos konteks, die spreker se liggaamstaal, inhoud, register en woordkeuses:
1.3.3 bespreek hoe hierdie kenmerke sowel die spreker as die luisteraar posisioneer (soos t.o.v. gesag en mag, houding teenoor karakters);
1.5 luister vir inligting in ‘n verskeidenheid mondelinge tekste (debatte, verduidelikings, verslae, televisiedokumentêre), som hoofgedagtes op en neem kennis van spesifieke besonderhede.
LU 3
LEES EN KYKDie leerder is in staat om vir inligting en genot te lees en te kyk en krities op die estetiese, kulturele en emosionele waardes in tekste te reageer.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
3.1 lees ‘n verskeidenheid fiksie- en nie-fiksie-tekste vir verskillende doeleindes (soos tydskrifte, gedigte, romans, kort toneelstukke, koerante, handboeke):
3.1.2 gebruik gepaste lees- en begripstrategieë (vluglees en soeklees, voorspellings, kontekstuele leidrade, afleidings, die nagaan van begrip, ens.)
LU 4
SKRYFDie leerder is in staat om verskillende soorte feitelike en verbeeldingstekste vir ‘n wye verskeidenheid doeleindes te skryf.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
4.1 skryf verskeie soorte tekste vir verskillende doeleindes en teikengroepe:
4.1.1 skryf vir persoonlike, ondersoekende, speelse, verbeeldings- en skeppende doeleindes, bv. limerieke);
4.1.2 skryf informatiewe tekste waarin idees duidelik en logies vir verskillende teikengroepe uitgedruk word (soos kennisgewings, verslae);
4.1.3 skryf en ontwerp visuele tekste vir verskillende teikengroepe deur taal, byklanke, grafika en ontwerp duidelik en skeppend te gebruik (soos CD- en boekomslae, TV- en radioadvertensies, nuusbriewe met foto’s);
4.4 pas kennis van taal op verskeie vlakke toe:
4.4.3 paragraafvlak:
  • skryf ‘n kernsin en sluit relevante inligting in om ‘n samehangende paragraaf te ontwikkel.
LU 6
TAALSTRUKTUUR EN –GEBRUIKDie leerder ken en is in staat om die klanke, woordeskat en grammatika van die taal te gebruik om tekste te skep en te interpreteer.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
6.1 werk met woorde:
6.1.3 spel ook minder algemene woorde korrek en herken uitsonderings in spelpatrone;
6.1.6 gaan spelling en betekenis in ‘n woordeboek of tesourus na,
6.1.8 ontwikkel woordeskat deur woordvorming, deur woordfamilies en woorde uit dieselfde veld te herken en deur betekenis uit die konteks af te lei,
6.1.11 verstaan en gebruik gepaste sinonieme, antonieme, homonieme en homofone;
6.2 werk met sinne:
6.2.10 verstaan die funksie en gebruik van selfstandige naamwoorde, asook getal, geslag en verkleinwoorde;
6.2.12 verstaan die funksie en gebruik van adjektiewe: verbuiging.

Memorandum

Aktiwiteit 1 (b)

lugpassasiers

SAL

passasiers

kaptein

alkohol

vliegtuig

waarskuwing

beboet

passasiers

(d) klant

gegooi

hand

24-jarige

landdroshof

polisieman

kafee

dwelms

geweier

geveg

Aktiwiteit 2

(i) Omdat die boetes nie as afskrikmiddel dien nie.

(ii) Dit verswak mense se reaksietyd aansienlik.

(iii) ‘n Gedagte wat ‘n mens bang maak.

Hierdie maand.

Al hoe meer tieners het die gebruik van motors.

(iv) Hul gesindheid.

(v) Die dodetal neem jaarliks toe omdat mense dink dat hulle nooit in ‘n ongeluk betrokke sal raak nie, en dus nie verkeersreëls gehoorsaam nie.

(vi) Dit kan noodlottig wees as ‘n mens sterk drank inneem voordat jy bestuur.

Een of twee drankies gedrink.

Slegte nuus.

Aktiwiteit 3 Eie ontwerp.

Aktiwiteit 4

Paragraaf 1

  • Jan Taljaard het na die Nigeriese konneksie gaan kyk wat volgens alle getuienis nie net die Suid-Afrikaanse dwelmhandel oorneem nie, maar ook nuwe markte skep.

Paragraaf 2

  • Hulle verkoop eintlik dwelms.

Paragraaf 3

  • Navorsers en mededingers is meer op die man af en sê dis die Nigeriërs.

Paragraaf 4

  • ... die groepe se vaardighede en veral beplanningsvermoë hulle in ‘n eie klas misdadigers plaas.

Paragraaf 5

  • Luidens die verslag beheer Nigeriërs nie net die kokaïen- en heroïenmarkte in Suid-Afrika nie, maar het hulle die markte in groot mate geskep.

Paragraaf 6

  • Vir die tiener was die versoeking om grootmeneer tussen sy maats te speel, net te groot en hy het dit gevat.

Paragraaf 7

  • Binne ‘n week het die handelaar dus ‘n nuwe mark geskep.

Paragraaf 8

  • Handelaars verskaf aanvanklik kosteloos dwelmmiddels, m.a.w. hul sorg dat die kraantjie aanvanklik oop bly totdat ‘n mark geskep is, ...

Paragraaf 9

  • Kokaïen is nou, naas dagga en Mandrax, die gewildste dwelm in Kaapstad en die voorkoms daarvan die hoogste in die Moederstad.

Paragraaf 10

  • Na raming verteenwoordig wit tieners sowat 90% van die heroïengebruikers in die land.

Aktiwiteit 5

  1. (a) pa’s en ma’s
  2. (b) oumas

oupas

kommas

sofas

dahlias

kameras

(i) op die eerste lettergreep van elk woord

(ii) pa’s

ma’s

karba’s

hoera’s

yamaha’s

(iii) op die laaste lettergreep

(iv) Wanneer ‘n woord op ‘n a eindig, word die meervoud soos volg bepaal:

As die a onbeklemtoon is (“kort” a), voeg ‘n mens net ‘n s by. Indien die a beklemtoon is (‘n “lang” a), kry die woord in die meervoud ‘n ‘s.

(v) Die eerste lettergreep word beklemtoon, en nie die laaste een (a) nie. Dis ‘n “kort”, onbeklemtoonde a.

(c) Bewering dat ‘n mens op die oomblik toe ‘n misdaag gepleeg is, op ‘n ander plek was.

(i) alibi’s

(ii) ski’s

taxi’s

rabbi’s

sari’s

(iii) Die vokaal (i) aan die einde van die woord is ‘n “skep” i (ie-klank). Indien daar slegs ‘n s bygevoeg word, sou dit die uitspraak belemmer. Dis m.a.w. ook ‘n beklemtoonde i.

(iv) Ja

  1. (a) foto’s

(i) Hulle sal almal ‘n afkappingsteken (‘s) hê.

(ii) kano’s

eggo’s

kommando’s

dinamo’s

(iii) Woorde wat op ‘n beklemtoonde (“lang”) o eindig, kry ‘s. Slegs ‘n s sou die uitspraak belemmer, want dit sou ‘n kort, onbeklemtoonde o-klank impliseer.

(v) balju’s

skadu’s

(vi) ‘s

Aktiwiteit 6

(i) werkwoord (is gewaarsku = werkwoord)

(ii) ernstig – hoe?

Kaapse Skiereiland – waar?

gister – wanneer?

(iii) Almal moet hiernatoe kom om kos te kry.

Ons moes agtertoe skuif om voor plek te maak.

Hulle het soontoe gegaan om rugby te speel.

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks