Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax-CNX

You are here: Home » Content » Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 6 » Nuwe woorde

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETIntPhaseLang display tagshide tags

    This module and collection are included inLens: Siyavula: Languages (Gr. 4-6)
    By: Siyavula

    Module Review Status: In Review
    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETIntPhaseLang" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Nuwe woorde

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL

Graad 6

Module 8

NUWE WOORDE

BEGRIPSTOETS

Luister terwyl julle opvoeder die volgende leesstuk hardop vir julle voorlees. Daarna kan jy en jou maat dit vir mekaar voorlees en mekaar help met die korrekte uitspraak van woorde. Raadpleeg ook die lys van “Nuwe Woorde” as julle twyfel oor die betekenis van ‘n woord.

Table 1
NUWE WOORDE
wetenskaplikes - scientists beloning - reward
haaie - sharks viskundige - person who studies fish
akkedis - lizard bestudeer - study
eienaardige - strange beskryf - describe
bemanning - crew opgewondenheid - excitement
plaaslike - local verras - surprise
treilnet - trawl net in kennis stel - inform
hengelaar - angler      

Stokou Vis Verras

Dit is 22 Desember 1938. Daar is groot opgewondenheid in die hawe van Oos-Londen. Die vissersboot van kaptein Hendrik Goosen, die Nerine, het ‘n vreemde, groot vis aan land gebring!

Hulle vangs was dié dag maar swak en hulle het net ‘n klomp haaie in die treilnet gevang. Daar was ook ‘n baie eienaardige vis tussenin. Hulle het nog nooit so ‘n vis gevang nie. Hy het soos ‘n reuse-akkedis gelyk. Die bemanning het mej. Latimer-Jones by die plaaslike museum gebel. Sy het óók nie die vis geken nie, maar ‘n beroemde viskundige, prof. J.L.B. Smith, in kennis gestel en hy het dit uitgeken as ‘n selekant – ‘n vis wat almal gedink het 70 miljoen jaar gelede geleef het.

Prof. Smith was verskriklik opgewonde en het die vis deeglik beskryf en bestudeer. Hy het besef dat hierdie vis iewers teen die kus van Oos-Afrika in baie diep waters aangetref sal word. Hy het toe ‘n beloning aangebied en foto’s van die eienaardige vis in Oos-Afrika, Madagaskar en op die Comore-eilande versprei. Presies 14 jaar later het ‘n hengelaar op die Comore so ‘n vis gevang. Die berig oor die tweede selekant het selfs ‘n groter opgewondenheid onder wetenskaplikes oor die wêreld heen veroorsaak.

Sedert 1938 is daar meer as 180 selekante naby die Comore gevang.

Die kaarte dui aan waar selekante tot dusver gevang is.

Figure 1
Figure 1 (Picture 1.png)

Beantwoord nou die volgende vrae.

  1. Skryf slegs die antwoorde:
  2. Wat is die datum waarop hierdie selekant die heel eerste keer gevang is?

(1)

  • In watter stad se hawe is hierdie vis aan land gebring?

(1)

  • Wat was die naam van die vissersboot?

(1)

(3)

  1. Kies die korrekte antwoorde. Trek ‘n sirkel om die korrekte nommer:

Hulle het die volgende in hulle treilnet gevang:

  • ‘n klomp haaie
  • ‘n klomp haaie en ‘n reuse-akkedis
  • ‘n klomp haaie en ‘n eienaardige vis

(1)

Die bemanning het mej. Latimer-Jones gebel by:

  • die plaaslike museum
  • die plaaslike hawe
  • die plaaslike viswinkel

(1)

Professor J.L.B. Smith was ‘n beroemde:

  • deskundige
  • viskundige
  • selekundige

(1)

(3)

Die volgende stellings is ONWAAR. Skryf hulle oor sodat hulle WAAR sal wees:

  • Mej. Latimer-Jones het die vis beskryf en bestudeer.

(1)

  • Hy het besef selekante leef naby die kus van Oos-Asië.

(1)

(2)

Beantwoord die volgende vrae in volsinne:

  • Watter eilande is naby Madagaskar? (Raadpleeg die kaart).

(1)

  • Hoeveel selekante is sedert 1938 gevang?

(1)

(2)

Table 2
LU 1.1.1  
LU 3.6.1  

ONTWERP ‘N PAMFLET

Professor Smith het pamflette in Oos-Afrika, Madagaskar en op die Comore-eilande versprei. Hierdie pamflette het die selekant beskryf en ook foto’s van die eienaardige vis bevat. Op die pamflet het hy ook ‘n beloning aangebied vir die hengelaar (angler) wat ‘n selekant vang en hom in kennis stel daarvan.

Julle gaan nou elkeen so ‘n pamflet ontwerp. Julle kan ‘n A4- of A5-grootte vel papier gebruik. Die pamflet moet al die nodige inligting bevat van die selekant, sowel as foto’s, sketse of afdrukke van dié vis. Onthou om ook die beloning aan te bied, sowel as om die telefoonnommer of adres te verskaf.

Gebruik die leesstuk vir die nodige inligting. Jy kan ander bronne ook raadpleeg, byvoorbeeld ’n ensiklopedie of die rekenaar.

Table 3
LU 4.4.1  

LIDWOORDE

Lidwoorde is kort woordjies wat jy voor naamwoorde gebruik. Die lidwoord ‘n word vir een ding gebruik, bv. ‘n vis, ‘n vin. Die lidwoord die word vir een ding én meer as een ding gebruik: die vis, die visse, die vin, die vinne. Wanneer ons die gebruik, is dit ’n spesifieke ding of dinge waarvan gepraat word.

Onthou ‘n word nooit met ‘n hoofletter geskryf nie. As jy ‘n sin met ‘n begin, word die tweede woord met ‘n hoofletter geskryf: ‘nVis swem met sy vinne.

Vul ‘n of die op die regte plek in die volgende storie in.

Figure 2
Figure 2 (Picture 2.png)

SELIE DIE SELEKANT

Selie is baie honger. Hy het lus vir lekker, vet vis. Vis soos

rifvis sal veral lekker smaak. Selie is eintlik jagter en hy spoor

rooivis op deur elektriese seine op te vang wat hy uitstuur. Selie jag in nag

en skuil bedags in grot. Selekant se grootste vyand is haai.

Table 4
LU 6.2.9  

MONDELING

Maak ‘n radio-advertensie.

Buiten die gebruik van pamflette, kon prof. Smith ook van die radio gebruik gemaak het om te adverteer dat hy op soek is na die selekant. In 1938 was daar nog nie televisie in Suid-Afrika óf Afrika nie. Die mense het baie na die radio geluister in daardie dae. Jy kan saam met ‘n maat werk, of alleen, om hierdie advertensie te maak.

Dink aan die volgende wanneer jy/julle die advertensie maak:

  • Gaan julle musiek, ‘n liedjie, ‘n klingel of agtergrondgeluide gebruik vir julle advertensie?
  • Sal die advertensie ernstig of snaaks wees?
  • Wie gaan praat of wie gaan die karakter wees?
  • Is die taalgebruik goed en verstaanbaar?
  • Word die beloning genoem, sowel as die kontakpersoon en sy telefoonnommer en/of adres?
Table 5
LU 2.4.2  

GEDIG

Luister terwyl julle opvoeder die gedig hardop voorlees.

Verdeel in groepe van vier. Elke groeplid kan ‘n strofe (stanza) voorlees. Lees die gedig vier maal deur sodat elkeen elke keer ’n volgende strofe lees.

Elke groeplid kry dus ‘n kans om elke strofe te lees.

Die selekant

Jy leef daar diep, diep onder in ‘n grot,

Vir sovele jare reeds al tevrede met jou lot.

Jou stert lyk koddig en is eintlik dubbel,

En met so baie tande kan jy nie juis knibbel!

Jou kleur is diepblou met vlekke van wit,

En jou vinne lyk baie soos bene wat aan jou lyf vassit,

Jou lengte is nes dié van groot mense–mans,

Jy lyk so lomp – hoe hou jy jou balans?

Hulle sê jy het 300 miljoen jaar gelede op land geloop,

Is dit moontlik dat jy nog op jou vryheid hoop?

Jou liggaam is nou so groot en swaar,

Dis moeilik om te dink jy kon loop, sowaar!

Hoe het jy oorleef? - dit is die vraag,

Ons kennis van jou verlede bly steeds vaag.

Hoe min weet ons tog van die diep oseaan,

Is daar nóg “monsters” wat hul weg daar onder baan?

G.S.

Beantwoord die volgende vrae, steeds in groepsverband:

(Gebruik woordeboeke om die betekenisse van woorde na te slaan).

  1. (a) Waarin bly die selekant onder in die see?

  1. (a) Wat beteken die woord koddig?

  1. (a) Wat beteken die woord knibbel?

  1. (a) Soek ‘n woord in die eerste strofe wat rym met mot.

  1. (a) Watter kleur is die selekant?

  1. (a) Waarmee word sy vinne vergelyk?

  1. (a) Wat is mense-mans?

  1. (a) Wat beteken die woord lomp?

  1. (a) Soek ‘n woord in die tweede strofe wat rym met gans.

  1. (a) Hoeveel jaar gelede kon die selekant op land loop?

  1. (a) Aan hoeveel woorde kan julle dink wat rym met loop en hoop in die derde strofe? Skryf twee neer:

  1. (a) Wat beteken die woord oorleef in die vierde strofe?

  1. (a) Wat beteken die woord vaag in die vierde strofe?

  1. (a) Waarom word monsters tussen aanhalingstekens geskryf?

  1. (a) Watter woord in die vierde strofe rym met haan?

Assessering onder leiding van die opvoeder.

Table 6
Totale punt uit  
  10
Table 7
LU 3.2.1   LU 3.2.4  

In die gedig gebruik hulle die hele tyd woorde soos jy en jou. Hierdie woorde is voornaamwoorde. Kom ons kyk na die voornaamwoorde.

VOORNAAMWOORDE

Voornaamwoorde is woorde soos ek, jy, hy, sy, ons, julle en hulle, en word in die plek van naamwoorde gebruik.

Figure 3
Figure 3 (Picture 3.png)

Onthou:

  • Wanneer ons van ’n meisie praat, gebruik ons die twee woorde sy en haar, bv. Sy eet haar kos.
  • Wanneer ons van ‘n seun praat, gebruik ons hy en sy, bv. Hy eet sy kos.
  • Wanneer iets aan iemand behoort, verander die voornaamwoorde na myne, joune, syne, hare, ons s’n, julle s’n, hulle s’n.
Table 8
Ek het ‘n vis. Dis my vis. Die vis is myne.
Jy het ‘n vis. Dis jou vis. Die vis is joune.
Hy het ‘n vis. Dis sy vis. Die vis is syne.
Sy het ‘n vis. Dis haar vis. Die vis is hare.
     
Ons het ‘n vis. Dis ons vis. Die vis is ons s’n.
Julle het ’n vis. Dis julle vis. Die vis is julle s’n.
Hulle het ’n vis. Dis hulle vis. Die vis is hulle s’n.
Figure 4
Figure 4 (Picture 4.png)

Skryf die tongvis se woorde oor as volg:

Jy sê jy is _______

Hy sê hy is ______

Sy sê sy is ______

Verbeel jou daar is twee tongvisse. Die naamwoorde moet na hulle meervoudsvorme verander word.

On sê ________

Julle sê _________

Hulle sê ________

Ruil jou werk om met ‘n maat s’n. Assesseer mekaar se werk onder leiding van die opvoeder.

Table 9
LU 6.2.8  

Assessering

Table 10
Leeruitkomstes(LUs)
 
LU 1
LUISTERDie leerder is in staat om vir inligting en genot te luister en gepas en krities binne ‘n wye verskeidenheid situasies te reageer.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
1.1 verstaan stories (aan leerders vertel of gelees):
1.1.1 beantwoord letterlike vrae.
LU 2
PRAATDie leerder is in staat om vrymoedig en doeltreffend in gesproke taal binne ‘n wye verskeidenheid situasies te kommunikeer.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
2.1 voer interaksie in sy/haar addisionele taal:
2.1.1 stel en beantwoord vrae;
2.3 gebruik die addisisionele taal om inligting oor te dra:
2.3.3 beskryf ‘n proses;
2.3.5 gesels oor ‘n onderwerp waaroor voorbereiding gedoen is;
2.3.6 voer ‘n klasopname uit (soos voer onderhoude met klasmaats en teken reaksies op ‘n tabel of grafiek aan);
2.4 gebruik die addisionele taal op ‘n kreatiewe wyse:
2.4.2 voer gedigte, liedjies en eenvoudige toneelstukke op;
2.4.4 verbeel haar/hom moontlikhede en beskryf dit.
LU 3
LEES EN KYKDie leerder is in staat om vir inligting en genot te lees en te kyk en krities op die estetiese, kulturele en emosionele waardes in tekste te reageer.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
3.2 toon, op ‘n eenvoudige manier, begrip van sommige elemente van poësie:
3.2.1 woorde wat rym;
3.2.4 vergelykings;
3.3 lees vir inligting:
3.3.4 lees tekste oor die kurrikulum heen (soos handboeke van ander leerareas);
3.6 lees vir genot en inligting:
3.6.1 lees baie fiksie- en nie-fiksie-boeke op ‘n gepaste lees- en taalvlak;
3.6.5 los woordraaisels op;
3.7 gebruik naslaanwerke en ontwikkel woordeskat:
3.7.2 gebruik ‘n woordeboek;
3.7.3 demonstreer ‘n leeswoordeskat van ongeveer 3 000 tot 5 000 alledaagse woorde. Indien leerders hul addisionele taal vir leer in ‘n ander leerarea gebruik, behoort hulle na 5 000 woorde te mik.
LU 4
SKRYFDie leerder is in staat om verskillende soorte feitelike en verbeeldingstekste vir ‘n wye verskeidenheid doeleindes te skryf.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
4.1 skryf om inligting oor te dra:
4.1.3 gebruik ‘n raam of struktuur om ‘n eenvoudige verslag te skryf (soos vir ‘n wetenskapeksperiment);
4.3 skryf kreatief:
4.3.1 toon ontwikkeling in die vermoë om verhale, toneelstukke en dialoë te skryf (soos deur sommige poëtiese tegnieke te gebruik om interessante titels te skep en deur dialoog by verhale in te sluit);
4.4 ontwerp mediatekste:
4.4.1 ontwerp ‘n plakkaat, ‘n eenvoudige advertensie en ‘n eenvoudige vraelys;
4.5 verstaan die skryfproses:
4.5.1 skryf konsepweergawes (kladwerk), lees dit krities deur, kry terugvoering van die onderwyser en klasmaats en herskryf dit.
LU 5
DINK EN REDENEERDie leerder is in staat om taal vir dink en redeneer te gebruik en inligting vir leer te verkry, verwerk en gebruik.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
5.1 gebruik taal oor die kurrikulum heen:
5.1.2 verkry en gebruik inligting uit materiaal wat in Tale en ander leerareas gebruik word;
5.1.3 toon die vermoë en kennis om woordeskat uit ander leerareas te gebruik.
LU 6
TAALSTRUKTUUR EN –GEBRUIKDie leerder ken en is in staat om die klanke, woordeskat en grammatika van die taal te gebruik om tekste te skep en te interpreteer.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
6.1 spel bekende woorde korrek:
6.1.2 woorde met enkel- en dubbelvokale en-konsonante (soos: wanneer, gelukkig);
6.2 gebruik verskillende eenvoudige taalvorme en sinstrukture om mondelings en skriftelik te kommunikeer:
6.2.6 die enkelvoud- en meervoudsvorm, verkleiningsvorm (ook van meerlettergrepige woorde) en geslagsvorme van alledaagse woorde (soos skool/skole; span/spanne; speletjie; kettinkie; broer/suster; man/vrou);
6.2.7 verbuiging van adjektiewe, alledaagse trappe van vergelyking en intensiewe vorme (soos: jong, sagte, vroeër, vroegste, dolverlief);
6.2.8 persoonlike, besitlike, vraende en betreklike voornaamwoorde;
6.2.9 determineerders en telwoorde (soos: ‘n, die; vyfde, laaste);
6.3 ontwikkel sy/haar woordeskat:
6.3.1 verstaan en gebruik algemene woorde wat min of meer dieselfde beteken (soos: groot, enorm).

Memorandum

1) (a) 22 Desember 1938

(b) Oos-Londen

(c) Nerine

(2) (a) (iii)

(b) (i)

(c) (ii)

(3) (a) Mej. Latimer-Jones het nie die vis beskryf en bestudeer

nie. (Aanvaar enige ander korrekte variasie.)

(b) Hy het besef dat selakante naby die kus van Oos-Afrika

leef.

(4) (a) Die Comore-eilande is naby Madagaskar.

(b) Daar is meer as 180 selakante gevang.

3. Selie is baie honger. Hy het lus vir ‘n lekker, vet vis. ‘n Vis soos ‘n / die rifvis sal veral lekker smaak. Selie is eintlik ‘n jagter en hy spoor ‘n rooivis op deur elektriese seine op te vang wat hy uitstuur. Selie jag in die nag en skuil bedags in ‘n grot. ‘n / Die Selakant se grootste vyand is die haai.

Figure 5
Figure 5 (graphics1.png)

5.

(a) ‘n grot

(b) snaaks / vreemd / eienaardig

(c) byt / kou

(d) grot / lot

(e) diepblou met wit vlekke

(f) bene

(g) manlike mense (mans)

(h) kan maklik omval / nie baie rats nie

(i) balans (DALK mans, maar dis nie nasaal soos gans nie)

(j) 300 miljoen

(k) eie woorde

(l) nie uitsterf nie – m.a.w. bly lewe van geslag tot geslag

(m) nie duidelik nie

(n) Hulle is nie regtig monsters nie, maar lyk net vreemd, soos monsters.

(o) oseaan / baan

6.

  • Jy sê jy is ‘n tongvis.
  • Hy sê hy is ‘n tongvis.
  • Sy sê sy is ‘n tongvis.
  • Ons sê ons is tongvisse.
  • Julle sê julle is tongvisse.
  • Hulle sê hulle is tongvisse.

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks