Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax-CNX

You are here: Home » Content » Afrikaans Huistaal Graad 9 » Taalverskynsels

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETSenPhaseLang display tagshide tags

    This collection is included inLens: Siyavula: Languages (Gr. 7-9)
    By: Siyavula

    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETSenPhaseLang" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Taalverskynsels

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

AFRIKAANS HUISTAAL

Graad 9

Module 10

taalverskynsels

AKTIWITEIT 1:

Om te sien of jy al die volgende taalverskynsels bemeester het

Table 1
                     
  LU 6.1           LU 6.2      
                     
  • Kom ons lees van ’n hond wat weet van watter vermaak hý hou.

UMFAAN SKRIK VIR NIKS

Korrespondent

BLOEMFONTEINOntmoet Umfaan. Bloemfonteinse avonturier by uitstek. Witwater-vlotvaarder. Bobaas-rotsklimmer, -skiër en -kano­vaarder. Warmlugballonvaarder.

Dan is die agtjarige Umfaan, ’n strepiesbruin Staffordshire-bulterriër met ’n blinde regteroog, ook ’n veiligheidswag wat skrik vir niks. Nie skoonlief of ondier sal dit naby hom waag as hy sy baas, Johann Breytenbach (32), se beursie of selfoon kordaat in die bek het nie.

Breytenbach, ’n konsultant vir avontuurtogte, het Umfaan nie so geleer nie. In hul onafskeidbare jare saam sedert hy Umfaan in 1993 as die “kleinste, lelikste hondjie in die hele werpsel” gekoop het, het die paraatheid vanself gekom.

Breytenbach was destyds op pad terug van Zambië toe hy besluit het om vir hom ’n maat en “oppasser” te kry wat kon saamgaan na ’n basiskamp in die Caprivi. “Ek slaap maar vas. Selfs olifante kry my nie wakker nie.”

Hy het eers die naam gekies en toe die hond om by die naam te pas. Sedert­dien het hy en Umfaan (Zoeloe vir klein seuntjie) baie kilometers saamgery en baie tente in Suid-Afrika, Botswana en Lesotho opgeslaan.

Op ’n avontuurtog laat Umfaan nie op hom wag om in die pret te deel nie. Hy is veral gek oor watersport.

“Op die Vaaldam ‘ski’ hy op ’n binneband agter die boot. Wanneer hy af­val, versuip hy omtrent. Sodra hy in die boot is, duik hy weer in die water vir nog ’n rondte.”

Breytenbach sê Umfaan is enige plek gelukkig, maar in sy element as hy voor langs hom in die bakkie sit met die lang pad wat voorlê.

Sy regteroog is blind nadat daar vermoedelik ’n doring ingekom het.

Uit: Beeld, 3 November 2000

1. Wat is die meervoud van die volgende:

1.1 avontuurtog

1.2 avonturier

1.3 veiligheidswag

1.4 ski

2. Verskaf ’n sinoniem vir

2.1 by uitstek

2.2 konsultant

2.3 paraatheid

2.4 in sy element

3. Ken jy die volgende versamelname?

3.1 ’n werpsel hondjies

3.2 ’n geweerskote

3.3 ’n gedigte

3.4 ’n beskuit

  • VUL NOU DIE LYS AAN MET ANDER VOORBEELDE:

3.5

3.6

3.7

3.8

4. Voltooi die volgende sinne.

4.1 ’n Doring het in sy oog gesteek; daarom

4.1 As Umfaan van die binneband afval, versuip hy amper; nietemin

4.1 Jy kan dit nie naby sy baas se beursie waag nie, aangesien

4.1 Breytenbach slaap baie vas; trouens

5. Verskaf die korrekte vorm van die woord tussen hakies.

5.1 Ek het ’n afspraak vir ’n (konsultant).

5.2 Ek is mal oor (avonturier) in die buitelug.

6. WIE WEET?

6.1 Hoe staan “Skoonlief en Ondier” in Engels bekend?

Table 2
                     
  LU 6.1           LU 6.2      
                     

AKTIWITEIT 2:

  • Om jou eie spellys vir moeilike woorde te skep en om probleemwoorde te bespreek
  • Om ’n woordeboek en tesourus met selfvertroue te kan gebruik
Table 3
         
  LU 6.1      
         
  • Kom ons werk aan hierdie leeruitkomste n.a.v. wat twee Oostenrykers as vermaak beskou.

OOSTENRYKERS TE PERD VIR ‘VOLLE’ ERVARING

Dirk Kok

ROSENDAL – ’n Oostenrykse musikant en sy aktrise-vrou het op drie Suid-Afrikaanse boerperde vertrek vir ’n Afrika-avontuur waarin hulle op die perde tot in Kenia wil ry.

Horst Hausleitner (42), saksofoon- en klarinetspeler van die bekende Ver­einig­­te Bühnen Wien, en sy vrou, die Duitse verhoogaktrise en sangeres Ester Stein (40), het vir ’n jaar lank hul kunsloopbane in Wene prysgegee vir hul Afrika-reis.

In die volgende 12 maande wil hulle met hul drie perde en hul tentjie sowat 6 000 km tot by die berg Kenia ry. Hulle is in die rigting van Kroonstad op pad. Hul beplande roete loop deur Botswana, Zambië, Malawi en Tanzanië.

Vooraf het hulle kers opgesteek by die internasionale Long Riders-gilde en by ’n Suid-Afrikaanse vollid van dié gilde, mev. Ria Nay-smith van Heilbron. Naysmith is die enigste vrou tot nog toe wat enduit te perd van Lesotho tot in Kenia gery het.

Hulle het ook raad gekry by mev. Nola Steels van Durban, weduwee van ’n be­kende KwaZulu-Natalse natuurbewaarder en perdekenner, mnr. Nick Steele.

Ná al dié raad het die Hausleitner-egpaar se keuse vir twee ryperde en ’n pakperd geval op drie reuns van mnr. Michiel Burger van Rosendal se Burgers­trots-boerperdstoet, Roland, Armand en Tabak.

Stein sê sy en haar man het Kenia twee jaar gelede as toeriste besoek en dolverlief geraak op Afrika. Die volgende jaar het hulle Kenia per motor gaan verken en sy het ’n boek oor hul wedervarings geskryf, Heimweh nach Afrika; Tagebuch einer Reise durch Kenia.

Nog was dit nie genoeg nie en hulle wil Afrika ten volle ervaar.

Die egpaar het ’n webblad, www.afrikaabenteuer.at, waar hulle hul weder­varings sal deel.

Uit: Beeld, 6 April 2003

1. Kom ons maak ’n lys van woorde wat dalk verwar kan word. Die eerste woord verskyn in die teks.

1.1 gelede

verlede

1.2 toeriste

terroriste

1.3 reis

rys

1.4 op pad

op die pad

1.5 kers opgesteek

kers aangesteek

1.6 keuse

kies

1.7 reuns

reëns

  • Jy sien nou hoe baie verwarrende woorde daar net in een teks kan wees. Kom ons kyk hoe jy vaar met die volgende woorde wat nie in die teks voorkom nie. Gaan op dieselfde manier as hierbo te werk.

1.8 omskryf

beskryf

1.9 aantal

getal

1.10 begeerlik

begerig

1.11 kwes

kwets

1.12 getuig

betuig

  • En só kan ons aangaan . . .
Table 4
         
  LU 6.1      
         

Assessering

Table 5
LU 6 Taalstruktuur en-Gebruik
Die leerder ken en is in staat om die klanke, woordeskat en grammatika van die taal te gebruik om tekste te skep en te interpreteer
Dit word bewys as die leerder:
6.1 met woorde werk:
  • spelreëls en –strategieë, eie spellys vir moeilike woorde, gebruik van hoofletters en skryftekens, die woordeboek en tesourus gebruik, afleiding, samestelling en alledaagse voor- en agtervoegsels gebruik om woordeskat uit te brei, woordfamilies en woorde oor dieselfde onderwerp gebruik om woordeskat uit te brei, die leen van woorde deur tale en die ontstaan van nuutskeppings verstaan, sinonieme, antonieme, homonieme, homofone, paronieme verstaan en gebruik, alledaagse afkortings en anonieme gebruik.;
6.2 met sinne werk:
  • voornaamwoorde, hoofwerkwoorde, medewerkwoorde en deelwoorde, adjektiewe, bywoorde, voegwoorde, determineerders, telwoorde, tussenwerpsels, voorsetsels, grammatikale verskil tussen die funksie van sinsoorte, gebruik van sinsdele soos onderwerp, gesegde, direkte en indirekte voorwerp, bywoordelike en byvoeglike bepalings, hoofsinne en bysinne, tydsvorme, woordorde, aktiewe en passiewe vorm, verandering van sinne van direkte na indirekte rede en andersom, ontkennende vorm, punktuasie.

Memorandum

AKTIWITEIT 1

1.1 avontuurtogte

1.2 avonturiers

1.3 veiligheidswagte

1.4 ski’s

2.1 van formaat / uitstekende avonturier

2.2 raadgewer

2.3 gereedheid?

2.4 op sy gelukkigste

3.2 sarsie

3.3 bundel

3.4 baksel

3.5 swerm bye

3.6 konstellasie sterre

3.7 broeisel eiers/kuikens

3.8 kudde beeste

4.1 is hy nou blind

4.2 klim hy net weer op

4.3 hy jou sal byt / hy dit in sy mond vashou

4.4 selfs olifante kry hom nie wakker nie

5.1 konsultasie

5.2 avonture

6.1 Beauty and the Beast

AKTIWITEIT 2

1.1 Ons het SA twee jaar gelede besoek.Dit is deel van my verlede.

1.2 Toeriste besoek ons land.Terroriste moet gestraf word.

1.3 Ons reis na Kenia.Ons eet rys.

1.4 Op pad Kenia toe, gaan ons sukkel.Daar lê ’n slang op die pad.

1.5 Ons het by hom kers opgesteek om raad te kry.Ons het die kers aangesteek om lig te kry.

1.6 Dis my keuse om dit te doen.Ek kies die rooi rok.

1.7 Die reuns is hingste wat “ontman” is / gekastreer is.Die reëns bring verligting vir die boere.

1.8 Omskryf die betekenis sodat almal dit kan verstaan.Beskryf die natuurtoneel.

1.9 Daar was ’n aantal mense teenwoordig, maar ons het nie getel nie en het dus nie die getal nie.

1.10 Ai, die mooi klere lyk begeerlik!Ons is begerig om te weet of ons geslaag het.

1.11 Kwes die bok.Jou woorde kwets my.

1.12 Ek moet in die hof gaan getuig.Ek betuig my simpatie by die begrafnis.

  • [Hierdie lys kan u gedurig aanvul.]

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks