Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax_CNX

You are here: Home » Content » Geskiedenis Graad 6 » Die vroegste ryke in Noordoos- en Wes-Afrika

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETIntPhaseSS display tagshide tags

    This module and collection are included inLens: Siyavula: Social Sciences (Gr. 4-6)
    By: Siyavula

    Module Review Status: In Review
    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETIntPhaseSS" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Die vroegste ryke in Noordoos- en Wes-Afrika

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

SOSIALE WETENSKAPPE: GESKIEDENIS

Graad 6

AFRIKA SE ANTIEKE RYKE DRYF HANDEL

Module 14

DIE VROEGSTE RYKE IN NOORDOOS- EN WES-AFRIKA

A. NOORDOOS-AFRIKA

Aktiwiteit 1:

Om verslag te doen oor die vroeë Afrika-ryke

[LU 1.3]

Ontwerp ‘n treffende toerismebrosjure waarin die historiese waarde van ‘n Ryk/plek van jou keuse verduidelik word. Toeriste moet ook aangemoedig word om die streek te besoek.

Die Egiptiese beskawing (3000 v.C. – 600 n.C.) was een van die grootste en mees bekende beskawings van sy tyd. Ons gaan eerder op kleiner, meer bekende ryke soos Nubië (of Meroë), Kush en Aksum fokus. (Raadpleeg jou kaart sodat jy weet waar elke Ryk geleë is.)

Goud, ivoor, slawe, koper, yster, juwele, speserye, velle, het handelaars in seilskepe van die Moslemwêreld, Indië en China na Oos-Afrika gebring. Die heersers van groot stede soos Mogadishu, Malindi en Kelwa het baie ryk geword deur belastings te hef as handelaars deur die stede beweeg het.

Ryk van Nubië (750 v.C.– 500 n.C.)

Die Ryk van Kush het aan die suidelike deel van die Nyl ontwikkel. Handel is gedryf met ivoor, goud, velle, volstruisvere en slawe.

Die Ryk van Nubië verder suid van Egipte, wat vandag as Soedan bekend staan, het ook ontstaan. Alhoewel die land deur woestyn omring was, was die grond langs die Nylrivier baie vrugbaar weens die jaarlikse oorstromings. Teen 600 v.C. is die hoofstad na Meroë verskuif. Florerende handel in goud, ivoor, eksotiese diere, olifanttande, hout, yster, velle en vrugte met Egipte en die Meditereense lande en Indië het plaasgevind. Die mense van Nubië se kuns, argitektuur en geloof is deur die Egiptenare beïnvloed, maar hulle het hul eie alfabet ontwikkel. Hulle het vee aangehou, katoen verbou en waterwiele (deur osse getrek) gebou om hul lande te besproei.

Hul is teen 500 n.C. deur die Ryk van Aksum oorgeneem.

Figure 1
Figure 1 (Picture 2.png)

Muurtekeninge in Egipte toon duidelik dat Nubiese mans en vrouens halsnoere gedra het, gemaak van diere se tande.

Figure 2
Figure 2 (Picture 1.png)

‘n Muurtekening van ‘n Egiptiese grafkelder wat aantoon hoe Nubiërs vir die Farao geskenke van vrugte, juwele, klere en ape bring.

Ryk van Aksum (500 v.C. – 600 n.C.)

Die Ryk het naby die suidelike punt van die Rooisee, in die berge van die huidige Ethiopië net suidoos van Kush ontstaan. Dié goeie ligging het handel in ivoor, speserye, eksotiese diere, goud, kosbare stene, wyn en slawe bevoordeel en hul het al hoe ryker geword. Die meeste inwoners was boere, bouers en houtsneewerkers. Aksum was een van die eerste Afrika-ryke wat die Christendom aangeneem het. ‘n Nuwe styl van regering het gevolg. Sterk heersers en konings het oor spesifieke areas regeer. Laasgenoemde moes belasting invorder van inwoners tot voordeel van die groot ryk. Namate die seeliede beter sisteme ontwikkel het om die wind te verstaan, het handel met die Meditereense lande na die Rooisee, Arabië, lande van die Persiese Golf en Indiese Oseaan aansienlik uitgebrei. Hulle het ook met die Grieke en Romeine handel gedryf.

Figure 3
Figure 3 (Picture 3.png)

Daar is met ‘n verskeidenheid goedere handel gedryf

Figure 4
Figure 4 (Picture 4.png)

Tipiese paleis van ‘n heerser

Figure 5
Figure 5 (graphics1.png)

Goue muntstuk met ‘n heerser en kruis op

Figure 6
Figure 6 (Picture 5.png)

B. WES-AFRIKA

Drie groot ryke het in Wes-Afrika ontstaan en welvarend geword as gevolg van handelsbetrekkings, veral vanaf die ooskus van Afrika. Die ryke van Ghana (700 – 1200 v.C.), Mali (1200 – 1500 ) en Songhay (1350 – 1600) het die handel in die gebied tussen 400 – 1500 beheer. Hul grootste rykdom was goud. Handelaars het goedere vanaf die Meditereense gebiede na die dorpe en stede van Afrika gebring in ruil vir goud, slawe, hout, kolaneute, klei- en ysterprodukte en sout. Baie mense het aan die Islamgeloof behoort weens hul kontak met Moslemhandelaars.

Vervolgens gaan drie van hierdie Ryke kortliks bespreek word.

Ryk van Benin

Die Ryk van Benin ontstaan teen 1100 v.C. in die tropiese woude van die huidige Nigerië. Ivoor, peper, olyfolie en slawe is aan Portugese handelaars verkoop. Die heerser (“odu”) het in ‘n enorme paleis met verskeie binnehowe en gange in die ommuurde stad, Benin gebly, waar wagte diens gedoen het. Die inwoners van Benin was vaardige bewerkers van metale en kunstige houtsneewerkers, aangesien min landbougrond beskikbaar was.

Bronsbeeld, ± 1400 n.C.

Nok-Ryk (900 v.C. – 200 n.C.)

Die inwoners het in dorpies gewoon, landbou beoefen en diere mak gemaak waar die huidige (noord-) Nigerië en Kameroen tans geleë is. Hulle het afgewerkte werktuie van stene, been en hout vervaardig, juweliersware en beeldhouwerke gemaak. Die werktuie was nie werklik doeltreffend nie en landbou het op klein skaal plaasgevind. Teen 400 v.C. het die Nok-mense kennis bekom van yster. Die ysterwerktuie was sterker, meer effektief en makliker vervangbaar. Boerderye kon nou veel meer suksesvol bedryf word.

Figure 7
Figure 7 (Picture 6.png)

Ystererts is in ‘n hoogoond teen ‘n hoë temperatuur gesmelt. Sodoende is yster van die onsuiwerhede in die rots geskei. Groot hoeveelhede houtskool is gebruik om oonde teen die regte temperatuur te laat brand.

Dit is belangrik dat die leerder vooraf die kriteria vir assessering ontvang, bv. oorspronklikheid, netheid, korrekte feite, ens.

Ryk van Mali

In die eerste helfte van die 1200’s het die klein ryk van Mali magtiger geword as antieke Ghana. Teen 700 v.C. was Mali sterk en baie georganiseerd weens die groeiende handel. Mali het bekwame heersers gehad. Mali was die eerste groot ryk in Wes-Afrika om te groei as gevolg van die verspreiding van Islam.

Een van die beroemdste heersers was Mansa Musa, wat streng beheer oor die Sahara handelsroete uitgeoefen het. Daar was veral twee beroemde stede in die ryk, nl. Mali (hoofstad) en Timbuktu - die handelsentrum en plek met die baie skole. In sy tyd was Mali waarskynlik een van die grootste wêreldryke! Teen 1400 het Timbuktu ‘n leersentrum geword (tot die 1700’s), met studente van talle Moslemlande wat die universiteit bygewoon het. Die inwoners het goud gedelf en daarmee handel gedryf.

Figure 8
Figure 8 (Picture 7.png)

Timbuktu

‘n Nuwe ryk, Songhai, met Gao as hoofstad, het verder suid teen die Nigerrivier ontstaan. Hul heerser het Timbuktu in 1468 oorgeneem. Die goue dae van die ryke van Wes-Afrika het egter tot ‘n skielike einde gekom in 1509 toe die Marokkaanse weermag die Ryk van Songhai oorgeneem het.

Assessering

Table 1
Leeruitkomstes(LUs)
 
LU 1
HISTORIESE ONDERSOEKDie leerder is in staat om historiese kennis en begrip aan te wend om die verlede en hede te ondersoek.
Assesseringstandaarde(ASe)
 
Dit is duidelik wanneer die leerder:
1.1 bronne vind:
  • bronne identifiseer wat help om die vraag oor die onderwerp te beantwoord;
1.2 vrae beantwoord:
  • relevante inligting vir ‘n spesifieke doel uit ‘n verskeidenheid van bronne uitsoek en aanteken;
1.3 antwoorde kommunikeer uit bronne:
  • inligting kronologies en logies rangskik wanneer vrae oor mense, gebeurtenisse, artefakte en plekke uit die verlede beantwoord word.

Memorandum

Aktiwiteit 1

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks