Skip to content Skip to navigation

OpenStax CNX

You are here: Home » Content » Oorstromings/vloede

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETSenPhaseSS display tagshide tags

    This module is included inLens: Siyavula: Social Sciences (Gr. 7-9)
    By: SiyavulaAs a part of collection: "Aardrykskunde Graad 7"

    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETSenPhaseSS" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Oorstromings/vloede

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

SOSIALE WETENSKAPPE: AARDRYKSKUNDE

Graad 7

OORSTROMINGS/VLOEDE

Module 1

1. Oorstromings/vloede

1.1 Die voorkoms en ontstaan van oorstromings

1.1.1 Wat is ‘n oorstroming?

Dit ontstaan wanneer daar ‘n oormaat water is. Grond wat nie normaalweg deur water bedek is nie, word tydens ‘n oorstroming deur water bedek.

Dit gebeur soms dat ‘n jarelange droogte skielik deur swaar, aanhoudende reën beëindig word. Sulke rampe lok dan vrae uit soos: Is die klimaat besig om te verander?

Aktiwiteit 1:

Om ‘n sekere opinie oor ‘n geografiese verskynsel te huldig

[LU 2.1]

  • Wat is jou opinie omtrent die stelling dat die klimaat van die aarde besig is om te verander? Skryf ‘n paragraaf daaroor.

1.1.2 Waar kom oorstromings voor?

Bestudeer figuur 3 (’n wêreldkaart van waar die meeste ernstige oorstromings al voorgekom het) op bl. 10.

Jy sal opmerk dat die meeste oorstromings in Indië, China, Noord- en Suid-Amerika voorkom. Tog kan oorstromings in feitlik enige omgewing voorkom waar water is. Selfs in woestyne kan ernstige oorstromings voorkom. Onthou dat daar verskillende oorsake vir vloede is en hierdie oorsake bepaal WAAR die oorstromings gaan voorkom.

Figure 1
Figure 1 (Picture 2.png)

1.1.3 Wat veroorsaak oorstromings?

Water wat dele van die aarde oorstroom, kan verskillende oorsake hê, soos die volgende:

  • Sneeu wat smelt, bring meer water in riviere mee.
  • Uitsonderlike hoe reënval in ‘n area laat riviere hulle walle oorstroom. Hierdie soort reënval kom gewoonlik voor in die vorm van storms, siklone en moesonreën (Indië). Voorbeelde hiervan in Suid-Afrika was die Laingsburg-oorstroming, asook sikloon Demoina, wat Natal getref het.
  • Damme en/of oewerwalle wat meegee of oorloop.
  • Grondverskuiwings, aardbewings en vulkane kan riviere en ander watermassas ontwrig en tot oorstromings lei.
  • Oorstromings langs kuste word veroorsaak deur reusagtige seegolwe (tsunami’s) wat deur aardbewings op die seebodem veroorsaak word. Meer hieroor as ons aardbewings bestudeer.

1.2 Die uitwerking (gevolge) van oorstromings op die lewens van mense en hulle sosio-ekonomiese aktiwiteite

Menslike bedrywighede kan nie oorstromings veroorsaak nie, maar mense kan op indirekte wyse die omvang en skade daarvan vererger, soos hieronder verduidelik word.

  1. a) Onnadenkende gebruik van die grond as gevolg van
  • ontbossing
  • oorbeweiding
  • gronderosie.

Natuurlike plantegroei en hulle wortels word dus vernietig en dit kan nie meer die bogrond vashou as daar swaar reën val nie. Die reënwater word ook nie maksimaal deur die grond absorbeer nie. Reënwater loop dus vinniger af en neem die bogrond saam. Riviere en damme slik as gevolg hiervan toe.

  1. a) Die bou van paaie, geboue en kanale veroorsaak ook die vernietiging van die natuurlike plantegroei.
  2. b) Huise word soms op minder geskikte en selfs gevaarlike terreine gebou, waar oorstromings kan voorkom.

‘n Voorbeeld van so ‘n oorstroming in Suid-Afrika.

Op 30 September 1987 het ‘n geweldige tropiese storm oor Natal gewoed. Minstens 180 mense is dood. Plakkershuise het in hulle duisende in die reën verkrummel. Ander se dakke is afgeruk en huise is ernstig beskadig. Seweduisend gesinne is in een dag koud, honger en dakloos gelaat. Die meeste brûe en paaie is weggespoel en reddingswerkers kon nie per vragmotor hulp aanbied nie. Daar was geen elektrisiteit beskikbaar nie, asook geen riool- en kraanwater nie. Alle pypstelsels is deur die vloedwater vernietig. Besighede het tot stilstand gekom en geweldige finansiële verliese is op ekonomiese gebied gely. Boere het ook hul oeste en diere verloor. Alle ryk bogrond het weggespoel en dit sal jare neem om weer te herstel. Plaasdamwalle het gebreek en alle heinings is meegevoer. Herstelwerk het natuurlik geweldige finansiële implikasies gehad.

Lyke van mense en diere het oral rondgelê en ‘n gesondheidsrisiko het ontstaan. Water is ook hierdeur besoedel en nog ‘n gesondheidsgevaar het sy kop uitgesteek – cholera.

‘n Soortgelyke situasie het voorgekom tydens die vloed by Laingsburg op 25 Januarie 1981.

Aktiwiteit 2:

Om ‘n lys op te stel van hoe oorstromings mense raak

[LU 2.1]

  • Gaan lees koerantberigte oor hierdie en ander oorstromings wat in die afgelope tyd voorgekom het. Maak jou eie volledige lys van die GEVOLGE wat oorstromings op mense se lewens en hul sosio-ekonomiese aktiwiteite het

1.3 Hoekom sommige mense ‘n hoër risiko as ander is

Baie dele in die ontwikkelende lande van die wêreld se natuurlike omgewings is oorbenut en misbruik. Omdat arm mense net vir eie gebruik produseer en geen bemesting toepas nie, verarm die grond. Verkeerde besproeiingsmetodes vererger die situasie en die ryker bogrond word maklik deur vinnig vloeiende water weggevoer. Oeste verskraal en hongersnood staar die mense in die gesig. Geen wisselweiding word ook toegepas nie en die vee vertrap die natuurlike plantegroei .Vir hierdie mense lê hul rykdom in die hoeveelheid vee wat hul besit en nie in die kwaliteit van die vee nie. Daar is dus te veel vee op ‘n gegewe stukkie grond en die landskap word vernietig. Indien daar nou ‘n oorstroming sou plaasvind, is daar geen natuurlike plantegroei om die water te stuit nie en alles word weggespoel.

Wanneer voortbestaan op die platteland moeilik word, begin die mense na die stede migreer om werk te soek. Aangesien hulle arm is, gaan woon hulle in plakkerskampe. Hierdie plakkerskampe of informele nedersettings word gewoonlik aangetref op minder geskikte en selfs gevaarlike terrein. Sodra swaar reën val, is hierdie mense se huise, besittings en lewens in groot gevaar. Dink hier maar net aan die nat Kaapse Vlakte met sy derduisende woonhuise.

Aktiwiteit 3:

Om die invloed van oorstromings op woongebiede te bestudeer

[LU 2.1]

  • Hoe dink jy sal oorstromings veral plakkerskampe beïnvloed?

1.4 Voorkomende maatreëls: die bestuur van potensiële gevaar en gevaarvermindering

Wat kan omtrent oorstromings gedoen word?

Meestal is die antwoord op hierdie vraag: baie min. Mense kan egter voorsorg tref om te probeer om die risiko van oorstromings in die toekoms te verminder. Hier volg n paar moontlikhede:

  • Installeer vloedwaarskuwingstelsels by belangrike riviere waar groot bevolkingsgetalle betrokke is.
  • Bou dyke, vloedwalle en keerdamme om te help om die vloei van water te beheer.
  • Verander die vloeikanale van riviere – lei byvoorbeeld die riviere van bewoonde areas af weg.
  • Pas streng regulasies toe in verband met bougebiede, boukodes en bouvereistes.
  • Voed mense op om die natuurlike omgewing versigtig en verstandig te gebruik. Gee veral aandag aan opleiding met betrekking tot boerderytegnieke wat natuurvriendelik is.
  • Stabiliseer rivierwalle.
  • Beheer en verbeter slote wat ernstige tekens van erosie toon.
  • Doen aanplantings op kaal gebiede.
  • Monitor weervoorspellings deeglik en tref die nodige voorsorgmaatreëls waar moontlik.

Baie van die bogenoemde voorsorgmaatreëls kos baie geld om toe te pas en is nie altyd uitvoerbaar nie. Ontwikkelende lande het nie die geld hiervoor nie en oplossings is dikwels onwaarskynlik. Dus bly die invloed van oorstromings daar ‘n wesentlike probleem.

Aktiwiteit 4:

Om oplossings te soek wat oorstromings voorkom

[LU 2.3]

  • Kan jy aan enige ander moontlike oplossings dink hoe oorstromings voorkom kan word?

Assessering

Table 1
Leeruitkomstes(LUs)
 
LU 2
AARDRYKSKUNDIGE KENNIS EN BEGRIPDie leerder is in staat om aardrykskundige en omgewingskennis en -begrip te toon.
Assesseringstandaarde(ASe)
 
Dit is duidelik wanneer die leerder:
2.1 beskryf en verduidelik hoe natuurgevare soos vulkane, aardbewings en oorstromings plaasvind, en die uitwerking daarvan op menselewens en op sosio-ekonomiese bedrywighede [mense en plekke];2.2 ondersoek en verduidelik waarom sommige mense meer as ander aan natuurgevare blootgestel is [mense en hulpbronne];2.3 identifiseer hoe risiko’s en natuurgevare hanteer kan word [mense en omgewing].

Content actions

Download module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks