3. Ritmiese frases en sinne

1. TROMTEGNIEKE

Jy het reeds in Graad 6 kennis gemaak met enkele tromtegnieke gerig op die jembe – ons gaan dit hersien en daarop uitbrei. Uitspraak: djêm-bê

V oorbereiding

Drie Handtegnieke

Oefen die drie tegnieke en voltooi die onderstaande t.o.v. van hierdie tegnieke:

Figure 1

Beskrywing van hou op trom:

Toonhoogte:

Figure 2

Beskrywing van hou op trom:

Toonhoogte:

Figure 3

Beskrywing van hou op trom:

Toonhoogte:

Aangesien almal se fisiese bou verskil, moet jy self besluit wanneer ‘n hou goed klink en voel. Jy moet jouself afvra waarom ‘n spesifieke hou beter geklink het en wat jy gedoen het om dit beter te laat klink?

Figure 4

a) Ritmiese patrone: liggaamsperkussie

Die opvoeder gaan sekere patrone aan jou voorklap en jy moet dit naboots.

Let op hoe die patroon verander as daar stiltes ingevoeg word!

Figure 5

Hier volg ‘n grafiese voorstelling van sommige van die patrone:

Uitgebreide patrone:

b) Ritmiese patrone: trom

Om hierdie patrone op die trom uit te voer, vereis ‘n sekere mate van vaardigheid.

Figure 6

Figure 7

3. RITMIESE FRASES EN SINNE

Wanneer ons praat, word ‘n sin onderverdeel in frases en hierdie frases word gewoonlik aangedui met ‘n komma (nie finaal nie) wat asemhaling impliseer. Aan die einde van ‘n sin is daar ‘n punt – ‘n finale stop of asemhaling. Om struktuur aan musiek te gee, word dieselfde beginsel toegepas – dit lei die luisteraar.

In musiek bestaan ‘n sin gewoonlik uit agt mate. Die sin kan weer onderverdeel word in twee frases van vier mate elk.

Skematiese voorstelling: Elke blokkie stel ‘n maat voor (vier of drie tellings).

Figure 8

Om ‘n ritmiese sin van agt mate te skep, sal ons in hierdie module van herhaling gebruik maak.

Herhaling is ‘n kragtige komposisie-tegniek: die brein herken die ritmiese patroon sodra dit herhaal word. Volg die opvoeder se instruksies en bou sinne!

Om musiek te improviseer, beteken om ‘n storie d.m.v. klank te vertel. Wanneer ‘n storie ‘n paar maal vertel word, verskil elke weergawe van die vorige – die storie sal nooit twee keer presies dieselfde wees nie.

So ook wanneer musiek geïmproviseer word: elke uitvoering verskil en weerspieël sy eie indiwidualiteit en uitdrukking. Die note wat gespeel word, kan vergelyk word met die styging en daling van die stemtoon of die aksies tydens die vertelling van ‘n storie. Soos wanneer ‘n storie vertel word, moet die musiek ook in frases en sinne gedink en gespeel word, anders sal dit stokkerig klink.

Om te improviseer beteken dus dat jy jou eie musiek skep. Hierdie skepping moet egter binne ‘n spesifieke raamwerk t.o.v. van maatslag en struktuur geskied.

Jy moet eksperimenteer met klank en ritmiese patrone skep solank dit binne die gegewe raamwerk is t.o.v:1. Die maatslag (3- of 4-tyd)

2. Ritmiese struktuur: frases en sinne (4 + 4, ens.)

Volg die opvoeder se instruksies vir die volgende:

In die tromsirkel gaan jy aanvanklik slegs enkele mate improviseer wat dan uitgebrei word tot frases en sinne in die Bosbrand.

Soos in soveel ander fasette van die lewe is samewerking in hierdie groeps-aktiwiteit uiters noodsaaklik! Die belangrikste vereistes is die volgende:

Geniet dit!

1. Jy het reeds kennis gemaak met C-majeur. Op die klavier beteken dit dat al die note wat gebruik word, wit note is.

2. Die opvoeder sal vir julle fotostate gee van die notasie van die Click Song en Nkosi Sikelel’i Africa! In die notasie is hierdie twee liedere deurmekaar geskommel.

Stap 1

Luister na die opname/s wat die opvoeder aan jou voorspeel.

Stap 2

Dit is sedert die Tweede Wêreldoorlog dat menseregte ‘n kwessie geword het. Gedurende hierdie tydperk gebruik ook “klassieke” komponiste van die twintigste eeu musiek as universele taal, om die tema “menseregte” oor te dra.

- Noem ‘n voorbeeld van ‘n twintigste eeuse komponis:

- Kan jy kortliks die agtergrond omtrent die werk/e waarna jy geluister het skets?

Stap 4

Luister na Know your rights – The Clash.

Stap 5

Beantwoord die volgende vrae;

Wat is die tema van die lied?

Watter drie regte word hier gepropageer?

Wat sê die lied omtrent regverdigheid?

Wat is die (historiese) gebeure rondom die lied?

Stem jy saam met die idees en oplossing in die lied?

Stap 6

Bestudeer weer die Handves van Kinderregte, sowel as die verantwoordelikhede wat daarmee gepaard gaan, soos uiteengesit in Leereenheid 1 (drama 1.2).

Opsie 1

Komponeer ‘n klingel oor menseregte

‘n Klingel is ‘n kort musikale idee wat kommersieel gebruik word vir advertensie-doeleindes. Skryf jul eie klingel: “Ken jou regte” wat gebaseer is op Kinderregte (dit kan een of meer wees) en die verantwoordelikheid wat hiermee gepaard gaan. Luister na klingels oor die radio. Die klingel kan gebaseer wees op ‘n bestaande lied, rymklets (rap) of sing-praat (chanting).

OF

Opsie 2

Komponeer ‘n begeleiding vir ‘n uitvoering of aanbieding oor menseregte.

Volg die riglyne soos uiteengesit in aktiwiteit 4.2 (‘n Bosbrand) en komponeer ‘n begeleiding vir die dans in Leereenheid 2 Aktiwiteit 2.3

Stap 7

Hierdie opdrag word in klein groepies as tuiswerk gedoen en dan aan die klas voorgedra.