Skip to content Skip to navigation

OpenStax_CNX

You are here: Home » Content » Leierskap en bestuur

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETSenPhaseEMS display tagshide tags

    This module is included inLens: Siyavula: Economic and Management Sciences (Gr. 7-9)
    By: Siyavula

    Review Status: In Review

    Click the "GETSenPhaseEMS" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Leierskap en bestuur

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE

Graad 7

SUKSESVOLLE SAKEBESTUUR

Module 4

LEIERSKAP EN BESTUUR

Leierskap en Bestuur

  • ‘n Leier is ‘n persoon wat die vermoë het om ander mense te lei. Hy stap heel voor en moet die pad aandui en in die regte rigting loop.
  • ‘n Bestuurder is die leier van ‘n onderneming. Hy lei nie net die mense wat saam met hom werk nie, maar moet ook besluite neem wat belangrik is vir die maatskappy se vooruitgang.

‘n Leier en ‘n bestuurder het dus basies dieselfde funksie as die kaptein van ‘n rugby- of netbalspan. Hulle wil almal graag aan die hoof van ‘n wenspan wees, daarom weet hulle dat dit in ‘n groot mate van hulle afhang of hul span gaan wen of verloor.

Aktiwiteit 1:

Om die leiers van “spanne” te identifiseer

[LU 3.1]

Wat noem ons die volgende persone?

  • Die bestuurder van ‘n skool
  • Die bestuurder van ‘n kerk
  • Die bestuurder van ‘n hospitaal
  • Die bestuurder van ‘n polisiestasie
  • Die bestuurder van ‘n boot

DIE BEHOEFTE AAN ‘N BESTUURDER

Een van die bestuurder van enige onderneming se belangrikste take is om mense te bestuur. Elke jaar stroom duisende mense van die platteland na die stede om werk te soek. Ons noem dit verstedeliking. Die meeste van hierdie mense is ongeskoolde arbeiders. Met ander woorde, hulle het geen opleiding gehad nie. Dit is belangrik om hierdie menslike hulpbronne sonder diskriminasie aan te wend deur mense soos mense te behandel, hulle op te lei en te motiveer.

Bestuurders in Suid-Afrika het ‘n groot verantwoordelikheid vir korrekte besluite en handelinge, wat tot ekonomiese groei en nuwe werksgeleenthede kan lei. Een van die belangrikste take van die bestuurder is om die mense wat onder hom werk, doeltreffend te bestuur, en veral om hulle te motiveer tot groter produktiwiteit. Hy moet die mense motiveer om te presteer.

A. Bestuurstyle

Elke bestuurder het ‘n bepaalde bestuurstyl of benadering tot sy werk. Daar is basies drie bestuursteorieë:

  1. Die tradisionele teorie

‘n Werknemer het op sy eie probeer om ‘n probleem op te los, maar hy het dit verbrou.

Toe die bestuurder hom uittrap, het die werknemer homself verdedig deur te sê: “Maar ek het gedink . . .”, waarop sy hoof hom toegesnou het: “Jy moenie dink nie – jy moet maak soos ek sê.”

Só tree ‘n bestuurder op wat in die tradisionele teorie glo.

  1. Die menseverhoudingsteorie

Hierdie teorie is gegrond op die veronderstelling dat werknemers gemotiveer word deur goeie behandeling.

Hulle verskaf onder andere geriewe vir die personeel soos tennisbane, ‘n swembad, ‘n muurbalbaan, snoekertafels, ens., want die bestuur glo dat mense wat saam speel, ook lekker sal saamwerk.

  1. Die mensbenuttingsteorie

In hierdie geval gaan dit nie daarom om werknemers goed te behandel nie, maar om hulle goed te benut. Hierdie bestuurder moedig sy werknemers aan om vir hulleself te dink en hul werkprobleme self op te los.

Vraag

Watter teorie sal die doeltreffendste wees om groter produktiwiteit by die werknemers te bewerkstellig?

Die algemeenste teorie wat die meeste in Suid-Afrikaanse maatskappye gebruik word, is die tradisionele teorie op die laer bestuursvlak van ‘n organisasie, en die mensbenuttingsteorie gewoonlik op die topbestuursvlak.

Indien werknemers lui is, en net in geld belangstel, en nie vir hulleself kan dink nie, sal die doeltreffendste benadering ongetwyfeld die tradisionele teorie wees.

Indien werknemers egter hul werk geniet, gretig is om hulleself te bewys en intelligent is, sal die doeltreffendste benadering die mensbenuttingsteorie wees

Aktiwiteit 2:

Om te bepaal watter bestuurstyl gevolg word

[LU 3.2]

Elke bestuurstyl word bepaal deur sekere sienings wat ‘n bestuurder van sy werknemers het. Skryf net die nommer van elke kenmerk in die kolom onder die gepaste hofie:

  1. Werknemers is lui van geaardheid, daarom sal hulle werk vermy as hulle kan.
  2. Werknemers wil soos mense behandel word.
  3. Werknemers geniet harde werk as hulle kan sien dat hulle iets bereik het wat die moeite werd is.
  4. Werknemers sal niks doen as hulle nie ekstra daarvoor betaal word nie.
  5. Werknemers se sosiale behoeftes is net so belangrik as finansiële behoeftes
  6. Werknemers hou daarvan om alleen gelaat te word sodat hulle vir die baas kan wys hoe goed hulle is.
  7. Werknemers sal dit eerder aan die bestuurder oorlaat om probleme op te los, sodat iemand anders die skuld kry as iets verkeerd loop.
  8. Werknemers is mense wat raakgesien wil word.
  9. Die bestuurder dink dalk dat sy werknemers nie belangrik is nie, maar hy sal hulle ten minste belangrik laat voel.
  10. Werknemers sal self hul werk beplan en kontroleer dat dit reg gedoen word.
  11. Die bestuurder sal werkers aanmoedig om eie inisiatief aan die dag te lê en toelaat dat hulle op eie houtjie met hul werk voortgaan.
  12. Werknemers kan nie vir hulleself dink nie weens gebrekkige opvoeding/opleiding/ervaring.`
Table 1
Tradisionele bestuurstyl Menseverhouding-bestuurstyl Mensbenuttings-bestuurstyl
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     

Assessering

Table 2
LU 3
BESTUURS-, VERBRUIKERS- EN FINANSIËLE KENNIS EN VAARDIGHEDEDie leerder is in staat om kennis en die vermoë te toon om verskeie bestuurs-, verbruikers- en finansiële vaardighede toe te pas.
Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:
3.1 verduidelik die rol van beplanning, organisering leierskap en beheer (bv. finansiële en prosedurele kontrole) in ‘n sakeonderneming;
3.2 verskillende benaderings tot leierskap en bestuur bespreek;
3.3 beskryf die belangrikheid van administrasie in die bestuur van ‘n sakeonderneming (rekordhouding, die bewaar van dokumentasie);
3.5 stel ‘n elementêre staat van netto-waarde op deur persoonlike rekords te gebruik.

Memorandum

Leierskap en bestuur

  • Leierskap en bestuur word bespreek.
  • Die inligting oor bestuurstyle stel die onderwyser in staat om hierdie aspekte deeglik te verduidelik.

Aktiwiteit 2

  • Kan met bespreking en leiding die opdrag aan die leerders vergemaklik
Table 3
Tradisionele bestuurstyl Menseverhouding-bestuurstyl Mensbenuttings-bestuurstyl
1    
  2  
    3
4    
  5  
    6
7    
  8  
    9
    10
    11
12    

Content actions

Download module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks