Skip to content Skip to navigation Skip to collection information
DIE HISTORIESE ONTWIKKELING VAN GELD
Die ekonomiese lewe van volkere toon duidelike fases van ontwikkeling, waarvan die SELFVOORSIENENDE STADIUM altyd die EERSTE ontwikkelingsfase verteenwoordig. Tydens die selfvoorsienend stadium is ‘n BESTAANSEKONOMIE, waar elke gesin / persoon slegs genoeg produseer om in sy eie behoeftes te voorsien, die kenmerkende eienskap. Die gesin / indiwidu het PRIMITIEWE LANDBOU beoefen waar slegs vir eie behoeftes geproduseer is. Gedurende die selfvoorsienend stadium van ekonomiese ontwikkeling was nóg ruilhandel, nóg ‘n ruilmiddel noodsaaklik, want daar is GEEN OORSKOT geproduseer nie. Die ekonomie / gesin het dus GEEN BEHOEFTE AAN ‘n ruilmiddel of GELD, soos ons dit ken, gehad nie.
Aktiwiteit 1
| LU 1.1 | ||||
BESTAANSEKONOMIE
Jul groep is die enigste oorlewende passasiers van ‘n vliegtuig wat iewers op ‘n verlate eiland neergestort het. Nadat julle jul bewussyn herwin het, vind julle uit dat die wrak van die vliegtuig in ‘n ontploffing na die ramp totaal verwoes is. Julle groepie is ongedeerd en moet nou staatmaak op jul eie vindingrykheid om aan die lewe te bly. Dit is ‘n klein eilandjie en die reënval is redelik hoog.
Probeer nou om te identifiseer watter eienskappe aan so ‘n situasie van selfvoorsiening in ekonomiese verband gekoppel is.
Tydens die daaropvolgende fase van ekonomiese ontwikkeling, wat gekenmerk word deur SPESIALISASIE, SURPLUSSE EN RUIL, het gemeenskappe / gesinne sodanig geproduseer dat hulle hul oorskotproduksie kon verruil vir ander produkte waaraan hulle ‘n behoefte gehad het.
VOORBEELD:
Aktiwiteit 2
| LU 1.1 | ||||
SPESIALISASIE
SELF:
Gebruik ‘n aantal velle harde papier of karton en ontwerp en bou ‘n huis volgens jou eie beplanning.
Aktiwiteit 3
| LU 1.1 | ||||
SPESIALISASIE EN ARBEIDSVERDELING
GROEP:
Gebruik ‘n aantal velle harde papier of karton en ontwerp en bou ‘n huis volgens jul eie beplanning. In hierdie geval moet die beplanning en bou van die verskillende komponente van die huis onder die lede van die groep verdeel word, byvoorbeeld een is verantwoordelik vir die dak, ‘n ander vir die mure, ‘n ander vir die raamwerk, ens. (Nota: Uiteindelik moet die verskillende dele saamgevoeg word om die geheel te vorm.)
GROEP:
Maak nou ‘n lys van die voordele en nadele van spesialisasie, soos wat uit die tweede groepwerk geblyk het.
Ten einde vir RUILHANDEL voorsiening te maak, was dit dus noodsaaklik dat die volgende tekortkominge verreken moes word:
Die probleem wat met bogenoemde ruilhandel gepaard gegaan het, het mense na ‘n middel wat almal in ruil vir hul produkte sou aanvaar, laat soek. Enigiets wat in algemene gebruik was en algemeen aanvaarbaar was, kon as RUILMIDDEL gebruik word.
In die mens se soeke na sodanige RUILMIDDELS kan ons die volgende ontwikkelingstadiums identifiseer:
Die eerste fase:
Een produk is vir ‘n ander produk verruil, sonder die tussenkoms van “geld” of ‘n “derde produk”, met ander woorde een stel kledingstukke is vir een sak koring verruil. Hierdie ruilverhouding het dus later die norm geword:
Die tweede fase:
In dié fase is ‘n “derde iets” gebruik in terme waarvan die waarde van alle goedere uitgedruk kon word. Sodanige “derde iets /artikel” was normaalweg ‘n produk wat as waardevol binne sekere gemeenskappe gereken is, byvoorbeeld ‘n skaap of skape, wat aanduidend van ‘n persoon se rykdom was. Ruiltransaksies is dus aangegaan in verhouding tot die waarde van ‘n skaap of ‘n aantal skape, byvoorbeeld:
Die derde fase:
In hierdie stadium het die behoefte aan ‘n ruilmiddel wat steeds algemeen aanvaarbaar was, maar wat terselfdertyd ook die tekortkominge soos hierbo genoem, te bowe kon kom, na vore getree. Sekere metale wat in daardie tyd as “kosbaar” beskou is, soos onder andere koper, silwer en goud, was besonder geskik om in die verband te gebruik en om algemeen as ruilmiddel aanvaar te kon word. In terme van ons voorbeeld, kan die volgende dus gestel word:
Die vierde fase:
Weens die gevare daaraan verbonde om die “kosbare metale” oor lang afstande saam te neem wanneer met verafgeleë gebiede handel gedryf is, het die gebruik toe ontstaan om die metale by erkende goudsmede in te lewer en dan ‘n erkenningbewys (goudsertifikaat) ten opsigte van jou deposito te verkry. Hierna het dit gebruik geword om slegs die sertifikate by ‘n ruiltransaksie as bewys voor te lê. Die volgende ontwikkeling was dat die goudsmede later bewyse in verskillende denominasies uitgereik het, wat met verloop van tyd die algemeen aanvaarde ruilmiddel geword het.
Die vyfde fase:
Toe die goudsmede agterkom dat goud of silwer nie so dikwels vir die goudbewyse opgevra word nie, het hulle begin om meer goudbewyse (papiergeld) as wat daar goud in hul kluise was, uit te reik. Dit was die begin van ons moderne papiergeld.
Die sesde fase:
Die mees onlangse ontwikkeling, benewens die druk van note en die aanmunt van muntgeld, is die gebruik van die tjek en ook krediet. Bedrae word by ’n bank op ’n lopende rekening inbetaal en die houer van die rekening kan ’n tjek uitskryf en dit as betaling aanbied. Die ontvanger van die tjek kan die bedrag by die bank op sy eie rekening inbetaal of dit in kontant onttrek. Op hierdie wyse het die tjek al die funksies van geld vervul.
Opsommend kan die historiese ontwikkeling van geld in vier ontwikkelingsfases beskou word:
Die ontwikkeling van geld duur steeds voort en daar word tans al meer beweeg in die rigting van ‘n “kontantlose” gemeenskap, waar daar meer en meer van alle vorme van kredietkaarte en “elektroniese” oorplasings vir binnelandse sowel as buitelandse vereffenings, gebruik gemaak word.
Aktiwiteit 4
| LU 1.1 | ||||
ONTWIKKELING VAN GELD
SELF
Maak ‘n lys van al die vorme van geld en geld-geassosieerde middels wat tans in Suid-Afrika gebruik word.
Aktiwiteit 5
| LU 1.1 | ||||
ONTWIKKELING VAN GELD
GROEP:
Verdeel die “geld” wat elkeen in die groep geïdentifiseer het, volgens die volgende indeling:
Aktiwiteit 6
| LU 1.1 | ||||
FUNKSIES VAN GELD IN DIE EKONOMIE
GROEP:
Bepaal of lei nou uit die voorgaande af watter funksies daar binne die ekonomie aan geld geheg kan word. Verskaf voorbeelde van elk.
Aktiwiteit 7
| LU 1.1 | ||||
ROL VAN KREDIETKAARTE
GROEP:
Maak ‘n lys van al die verskillende vorme van kredietkaarte waarvan julle bewus is.
| Leeruitkomstes(LUs) |
| LU 1 |
| DIE EKONOMIESE KRINGLOOPDie leerder sal in staat wees om kennis en begrip van die ekonomiese siklus binne die konteks van ‘die ekonomiese’ probleem te toon. |
| Assesseringstandaarde(ASe) |
| Dit is duidelik wanneer die leerder: |
|
More about this module: Metadata | Downloads | Version History
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource.
Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 10, 2009 2:30 pm -0500.