Om die soorte brondokumente vir boekstawing en hul gebruike op te noem

By die boekstawing van rekeningkundige transaksies word gebruik gemaak van brondokumente. Hierdie dokumente verskaf die inligting wat benodig word om transaksies in die boeke aan te teken. Dit dien ook as bewys dat die transaksies plaasgevind het.

By kontanttransaksies word die volgende brondokumente gebruik:

By krediettransaksies word die volgende brondokumente gebruik:

OPDRAG:

Om ’n depositostrokie as brondokument te kan gebruik

Kry ’n blanko depositostrokie by enige bank en voltooi dit met betrekking tot die volgende inligting:

Mnr. P. Tredoux is die eienaar van PT Dienste geleë by Napierstraat 12, Paarl. Op 1 Junie 2002 deponeer hy geld in die onderneming se lopende bankrekening. Dié rekening se nommer is 123-456-789.

Die deposito is soos volg saamgestel:

3 x R50-note

Nikkel ter waarde van R75.

G. Louw het ’n tjek geteken vir R2 000. Louw het ’n tjekrekening by ANB Bank in Ceres.

AKTIWITEIT 3:

Om kontantontvangstes te boekstaaf

Alle kontant wat in ’n onderneming ontvang word, word vir kontroledoeleindes in ’n joernaal aangeteken wat bekend staan as die kontantontvangstejoernaal (KOJ).

Die volgende is tipes transaksies wat met die ontvangs van kontant gemoeid is:

1. Kontant wat die eienaar in die onderneming se bankrekening inbetaal as sy kapitaalbydrae

2. Kontantontvangste vir dienste gelewer

3. Huurinkomste wat ontvang word by die verhuring van ’n gebou of gedeelte daarvan.

Wanneer die eienaar kapitaal in die onderneming inbetaal, word ’n kwitansie aan hom uitgereik. Die afskrif van hierdie kwitansie word gebruik om ’n inskrywing in die KOJ te maak.

Die volgende inligting moet op die kwitansie verskaf word om ’n inskrywing in die KOJ te kan maak.

Die afskrif van die bankdepositostrokie wat voltooi word om die kapitaalbedrag direk in die onderneming se lopende bankrekening in te betaal, kan ook as brondokument gebruik word.

Op 1 Januarie 2003 betaal die eienaar J. Jolie R50 000 as kapitaalbydrae in ’n onderneming, met die naam Salon Jolie, se bankrekening. (sien voorbeeld 1)

Inkomste vir dienste gelewer

Die geld wat ’n onderneming ontvang vir dienste gelewer (ook bekend as lopende inkomste) word gewoonlik met behulp van ’n kasregister ontvang en die kasregisterrol dien as rekord en brondokument. Dit kan ook in ’n faktuurboek aangeteken word en die afskrif van die kontantfaktuur sal dan dien as brondokument.

Jan. 4 R400

Jan. 10 R540

Jan. 15 R680

Mnr. Peter Pipe stig ’n loodgietersonderneming met die naam, Pipe Loodgieters, en betaal R10 000 in die onderneming se lopende bankrekening in as kapitaal, op 1 Julie 2002. Gedurende Juliemaand het hy loodgieterdienste gelewer en die volgende verdien aan lopende inkomste.

5 Julie R1 500

15 Julie R2 000

25 Julie R1 800

Om kontantbetalings te boekstaaf

Die onderneming beskik oor ’n lopende bankrekening waarin alle ontvangstes betaal word en waaruit alle betalings deur middel van tjeks gedoen word. Alle kontantbetalings word in ’n joernaal aangeteken wat die kontantbetalingsjoernaal genoem word (KBJ). Sien voorbeeld 2.

Dit is noodsaaklik om alle kontantbetalings in die KBJ aan te teken om sodoende aan die einde van die maand te bepaal hoeveel geld gedurende die maand uitbetaal is.

Die tjekteenblad of afskrif van die tjek dien as brondokument. Die volgende inligting moet op die tjekteenblad verskaf word om ’n inskrywing in die KBJ te doen.

OPDRAG 1: Tjek en KBJ

1. Op 2 Julie 2003 word tjek 009 aan TJ Motors betaal vir ’n afleweringsvoertuig van R50 000 (Voltooi die ingeslote blanko tjek).

2. Tjek 010 word op 5 Julie uitgereik vir R850 aan Pipes a Plenty. Die betaling is vir die aankoop van loodgieterbenodigdhede.

3. Tjek 011 word betaal aan TJ Motors vir brandstof ter waarde van R200 op 10 Julie.

4. Skryfbehoeftes ter waarde van R150 word aangekoop van Kantoorvoorsieners en per tjek betaal op 15 Julie. (Nommer van hier af die tjeks self).

5. Huuruitgawe van R200 word aan ABC Verhuring betaal op 30 Julie.

OPDRAG 2: – KOJ en KBJ

2003

Mei 1 Die eienaar, AL Moore, betaal R90 000 in die onderneming se bankrekening as kapitaalbydrae.

Mei 2 Tjek word uitgereik aan Dinki Winkels ter waarde van R340 vir skryfbehoeftes aangekoop.

Mei 3 Betaal R1 500 per tjek aan Solani Eiendomme vir huur van die gebou.

Mei 11 Koop toerusting ter waarde van R10 000 , en verbruikbare materiaal vir skoonmaakdoeleindes vir R2 000 van Umlazi Winkels en betaal per tjek.

Mei 17 Ontvang geld vir dienste gelewer ter waarde van R500.

Mei 19 Koop ’n afleweringsvoertuig van Bell Motors en betaal R45 000 per tjek.

Mei 22 Ontvang geld vir droogskoonmaakdienste, R650.

Mei 30 Reik tjek ter waarde van R1 500 uit aan Dry and Clean vir skoonmaak­materiaal.

OPDRAG 3 – KOJ en KBJ

1 Die eienaar, F. Pienaar, deponeer sy kapitaalbydrae van R100 000 in die lopende bankrekening wat in die onderneming se naam geopen is. ’n Afskrif van die bankdepositostrokie word as brondokument gebruik.

2 Trek tjek nommer 122 vir R300 ten gunste van die Doringkloof Munisipaliteit vir water en elektrisiteit. Betaal R2 100 per tjek aan Van Winkels vir verpakkings­materiaal aangekoop.

3 Betaal R1 500 per tjek aan Balie Bpk. vir die versekeringspremie van die onder­neming ter waarde van R1 000 en vir die persoonlike versekeringpremie van die eienaar wat R500 beloop.

4 Koop materiaal van KJ Voorsieners vir R6 000 en betaal per tjek. Koop skryf­behoeftes aan van Stan’s Skryfbehoeftehandelaar en reik tjek ter waarde van R140 daarvoor uit.

5 Koop toerusting ter waarde van R5 000 van Klawer Bpk. en betaal per tjek.

6 Ontvang R400 kontant vir dienste gelewer.

7 Betaal Donald Winkels R2 500 per tjek vir ’n gedeelte van ’n gebou wat by hom gehuur word. Wissel ’n tjek van ’n gebou wat by hom gehuur word. Wissel ’n tjek vir die week se lone R1 000.

10 Kontant ontvang vir dienste gelewer, R4 700.

15 Betaal herstelwerk aan die onderneming se afleweringsvoertuig deur ’n tjek ter waarde van R540 aan Kirstein Garage uit te reik.

18 Kontant ontvang vir dienste gelewer, R500.

Ontvang R1 000 van A.S. Dienste vir die verhuring van ’n gedeelte van die gebou. Kwitansie 008 word aan A.S. Dienste uitgereik.

OPDRAG 4 – KOJ en KBJ

1 C. Roux deponeer R120 000 in die onderneming se lopende bankrekening as kapitaalbydrae.

2 Betaal die munisipaliteit R750 per tjek 001 vir ’n handelslisensie.

3 Koop skryfbehoeftes van AT Handelaars vir R105.

4 Koop ’n gebou van Devon Eiendomme om die besigheid in te bedryf en betaal die bedrag van R80 000 per tjek.

7 Betaal ’n tjek aan Krige Kabinetmakers vir rakke en kaste geïnstalleer teen R4 500.

8 Wissel 'n kontanttjek vir lone, R500.

9 Koop haarsorgmiddels van Henka Voorsieners teen R318 en betaal per tjek.

11 Haardroërs en ander elektriese toerusting word aangekoop van Hairdo Voorsieners. Reik ’n tjek ter waarde van R800 aan hulle uit.

15 Koop skryfbehoeftes van Eksteen Handelaars en betaal per tjek, R250.

18 Koop ’n motorvoertuig van Maxi Motors vir R26 000 vir gebruik in die besigheid en betaal per tjek.

20 Ontvang ’n telefoonrekening van Telkom en reik 'n tjek uit ter betaling van die rekening R194.

21 Kontant ontvang vir dienste gelewer volgens die kasregisterrol, R1 976.

24 Koop addisionele toerusting van Gie Winkels en betaal R3 200 per tjek.

25 Reik ’n tjek ter waarde van R500 uit aan Goudkop Versekeraars. R150 is vir die eienaar se persoonlike versekering en die res is vir die besigheid se versekering.

26 Ontvang die rekening vir water en elektrisiteit van die munisipaliteit vir R350. Betaal dit per tjek.

30 Kontant ontvang vir dienste gelewer volgens die kasregisterrol, R2 945.

OPDRAG 5: KOJ en KBJ

Augustus 16 R2 900 Faktuurnommer 200

Augustus 24 R8 078 Faktuurnommer 201

Augustus 30 R8 954 Faktuurnommer 202