Skip to content Skip to navigation

OpenStax-CNX

You are here: Home » Content » Die rol van tegnologiese ontwikkeling in die oplossing van omgewingsprobleme

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETSenPhaseSS display tagshide tags

    This module is included inLens: Siyavula: Social Sciences (Gr. 7-9)
    By: SiyavulaAs a part of collection: "Aardrykskunde Graad 9"

    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETSenPhaseSS" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Die rol van tegnologiese ontwikkeling in die oplossing van omgewingsprobleme

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

SOSIALE WETENSKAPPE: AARDRYKSKUNDE

Graad 9

ONTWIKKELINGSVRAAGSTUKKE

Module 4

Die rol van tegnologiese ontwikkeling in die oplossing van omgewingsvraagstukke

1. Die rol van tegnologiese ontwikkeling in die oplossing van omgewingsvraagstukke

1.1 Tegnologie en die toenemende vraag na voedsel

Figure 1
Figure 1 (Picture 1.jpg)

Namate die bevolkingsgetalle in die wêreld toeneem, word daar meer en meer druk geplaas op die natuurlike hulpbronne. Dit beteken dat die grond al hoe meer produkte moet lewer om die bevolking te voed. Tradisionele metodes vir die verbouing van gewasse is nie meer doeltreffend om die bevolking van die wêreld te voed nie. In sommige lande word vandag ‘n surplus of oorskot aan landbouprodukte geproduseer (bv. die VSA), terwyl daar in ander lande steeds ‘n groot probleem bestaan ten opsigte van die voedselbehoeftes van die bevolking (bv. in Ethiopië, waar die mense verhonger).

Om hierdie toestand te probeer oplos, word wetenskaplike metodes aangewend om die produksie van landbouprodukte te verhoog. Dit kos egter baie geld, mannekrag, tegnologie en navorsing. Indien dit suksesvol is, word nuwe kultivars byvoorbeeld ontwikkel wat ‘n hoër opbrengs lewer as die tradisionele gewasse. Vandag kry ons byvoorbeeld mielies wat baie meer koppe lewer as in die verlede. Dit lei tot hoër landbouproduksie wat meer mense kan voed. Mense wat ondervoed is, kan nie gesond bly, werk, en hulle gesinne versorg nie. Waar mense nie geld verdien om in hul lewensbehoeftes te voorsien nie, kan hulle ook nie hulself en hul kinders verder ontwikkel of bydra tot die land se vooruitgang nie.

Figure 2
Figure 2 (Picture 2.png)

Biotegnologie

Biotegnologie is wetenskaplike tegnieke wat op die kennis van biologie gebaseer is. Die biologie bestudeer die prosesse van lewe, soos bv. in plante. Hierdie kennis speel ‘n belangrike rol by die ontwikkeling van nuwe gewasse. Dit kan help om die tyd en koste verbonde aan die proses van ontwikkeling te verminder. Daar word ook gebruik gemaak van metodes om gene te gebruik wat grondvergiftiging teenwerk, plante bestand maak teen insekte, asook die voedselwaarde van plante verhoog.

Ook in die ontwikkelende lande kon boere voordeel trek uit die metodes soos die byvoeging van ‘n sekere geen in die canolaplant, wat betakerotien vervaardig. Dit help om Vitamine A-tekorte aan te vul, en oogskade te verhoed. Sekere aspekte rondom veiligheid en die etiek van genetiese manipulasie moet egter nog uitgestryk word. Etiek het te doen met die morele beginsels van “reg en verkeerd”.

Die wetenskap kan ook behulpsaam wees om beter bestuur van ons natuurlike hulpbronne te verseker. Sodoende kan probleme soos watertekorte, die verlies aan vrugbare grond, die verlies aan natuurlike bome en bosse, die verlies van biodiversiteit, asook die uitputting van ons visbronne verhoed word.

Aktiwiteit 1:

Om inligting te bekom oor biotegnologie en die aanwending van wetenskaplike tegnieke

[LU 2.3]

  1. a) Hoewel dit hoogs wetenskaplike prosesse is, kan julle moontlik iemand in hierdie vakgebied vra om vir julle iets hiervan in eenvoudige taal te kom verduidelik. Boere en landboubeamptes weet meer hiervan. Iemand van ‘n plaaslike koöperasie, laboratorium of landbouskool sal ook kan help.
  2. b) Miskien kan julle in groepe ‘n aantal onderhoude met sulke persone voer.
  3. c) Plakkate oor die bevindinge kan vir die hele skool en die publiek aangebied word.
  4. d) Waarom is biodiversiteit (die behoud van verskillende vorme van lewe) belangrik?
Figure 3
Figure 3 (Picture 3.png)
Figure 4
Figure 4 (Picture 4.png)

Die canolablom en -landery

Genetika

  • Ons kennis van selle en hoe hulle reageer en gemanipuleer kan word, is besig om vinnig toe te neem. Woorde soos kloning, genetiese manipulasie, GMO’s en geenterapie is deesdae meer en meer in die nuus. Selbiologie, Genetika en verwante velde gaan toenemend belangrike studievelde word.
  • Belangrike inligting word oorgeplaas tydens die bevrugtingsproses. Hierdie inligting kan beskryf word as die plan in terme waarvan die nuwe organisme ontwikkel. Die plan is vasgelê in ‘n spesiale molekule, bekend as DNA. DNA bestaan uit kodes. Die kodes bepaal al die eienskappe van die nuwe organisme.
  • Hierdie kodes kom in kort stukkies voor wat ons gene noem. Die studie van die molekule en strukture soos gene, en die wyse waarop dit van geslag na geslag oorgedra word, noem ons genetika.

Aktiwiteit 2:

Om inligting te versamel oor genetiese manipulasie

[LU 1.7, 2.2]

Doen die volgende op jou eie:

a) Gaan na die biblioteek en versamel inligting oor verskillende tipes plante wat geneties aangepas is, om hoër oeste te verseker. Dit is ‘n voorbeeld van hoe die tegnologie ingespan word vir ontwikkeling. Skryf in jou eie woorde wat jy onder genetiese manipulasie verstaan, en wat met tegnologie bedoel word. Vind uit wat in laboratoriums gebeur, en hoe wetenskaplikes op verskillende terreine bydra tot die ontwikkeling van ‘n land.

b) Besoek onder andere die volgende webtuiste op die internet:

Google.com:

Saby Ganguly: From Bengal Famine to the GreenRevolution (Gebruik die titel of kernwoorde in die titel vir ‘n soektog.

Peter Rosset,Joseph Collins, Francis Moore Lappé: Lessons fromthe Green Revolution, Tikkun Magazine, March/April 2000

Bespreek die volgende stellings in pare:

Aktiwiteit 3:

Om die gevolge van die gebruik van gifstowwe op die mens en omgewing te bepaal

[LU 2.1]

Plaagdoders kan aangewend word om oeste teen beskadiging deur insekte te beskerm. Dit kan egter ook ‘n negatiewe invloed op die ekosisteem hê.

  1. a) Kry duidelikheid oor die betekenis van hierdie stelling.
  2. b) Vind uit watter nadelige gevolge die gebruik van gifstowwe vir die mens en die omgewing kan inhou.

Aktiwiteit 4:

Om te bepaal of voedselproduksie in die RSA voldoende is om in die mense se behoeftes te voorsien

[LU 2.3]

Die uitdaging wat die landbousektor in die gesig staar, is om genoegsaam te produseer sodat daar in die wêreld se snel groeiende bevolking se behoeftes voorsien kan word. In sekere dele van die wêreld is daar egter reeds mense wat nie genoegsaam gevoed kan word nie, of selfs sterf weens ‘n gebrek aan voedselvoorrade. Volgens syfers van die Wêreldbank was daar teen die jaar 2000 meer as 840 miljoen mense in die wêreld wat nie genoeg voedsel gehad het om te eet nie. Daar sterf gemiddeld 30 mense per minuut weens ‘n gebrek aan voedsel in ontwikkelende lande. Die produksie van voedsel sal met 50% moet toeneem, om teen die jaar 2025 die addisionele twee biljoen mense te voed. Dit maak die huidige situasie baie meer kompleks as voor die aanvang van die Groen Rewolusie in die 1970’s.

  1. a) Gebeur dit ook in ons land?
  2. b) Is daar ook mense wat te veel eet?

Aktiwiteit 5:

Om kommunikasienetwerke in te span om globale navorsing te doen

[LU 2.2]

Die geweldige uitbreiding van kommunikasienetwerke gedurende die afgelope paar jaar kan aangewend word om meer globale navorsing te doen oor die landbousektor. Inligting oor die verbouing van ‘n spesifieke plant kan gelukkig wêreldwyd gedeel word met ander landbouers wat soortgelyke gewasse wil aanplant, of soortgelyke probleme daarmee ondervind.

  1. a) Skryf ‘n toekomsverhaal of drama oor wat sal gebeur as die landbou verdwyn en die grond deur nywerhede of behuising ingeneem word.
  2. b) Het dit al gebeur dat die landbousektor in julle area bedreig word?
  3. c) Waarom verkoop mense soms hul kosbare landbougrond?

Aktiwiteit 6:

Om te bepaal of mense bewus is van aspekte wat nadelig inwerk op die omgewing

[LU 2.2]

Omgewingsaspekte wat tans aangespreek moet word, sluit in armoede, agteruitgang van die omgewing, die erosie van genetiese hulpbronne, asook die onsekerheid rondom die beskikbaarheid van voedsel. Dit is alles faktore wat ‘n land se ontwikkeling terughou en die inwoners benadeel. Hierdie sake kom nie vanself reg nie; die inwoners van elke land moet daarvan bewus gemaak word en bereid wees om iets daaraan te doen. Elkeen moet ‘n “groen gewete” ontwikkel.

  1. a) Hoe verstaan jy die uitdrukking “groen gewete”?
  2. b) Wat is jou bydrae tot die voorkoming van hierdie aspekte wat nadelig inwerk op die omgewing?

Aktiwiteit 7:

Om wetenskaplike ontwikkeling te bespreek wat verseker dat voedselproduksie in pas bly met die bevolkingsgroei

[LU 2.3]

Die wetenskap word beskou as ‘n belangrike faktor in die oplossing van die probleme wat genoem is. Daar was onlangs drie belangrike wetenskaplike ontwikkelings wat kan help om te verseker dat voedselproduksie in pas bly met die bevolkingsgroei:

– Die verantwoordelike gebruik van biotegnologie (geen oormatige of skadelike gebruik van bemesting, gifstowwe, genetiese manipulasie, ens. nie).

– Beter bestuur en beheer van die natuurlike hulpbronne (beskerming, bewaring en ontwikkeling van water, grond, bome, plante en gewasse).

– Aanwending van die inligtingsrewolusie (die toepassing van nuwe inligting en uitvindings wat beskikbaar kom).

Verskaf voorbeelde van bogenoemde om te wys dat hierdie kennis prakties toegepas kan word om ‘n verskil te maak.

Assessering

Table 1
Leeruitkomstes(LUs)
 
LU 1
AARDRYKSKUNDIGE ONDERSOEKDie leerder is in staat om ondersoekvaardighede te gebruik om aardrykskundige en omgewingsbegrippe en –prosesse te ondersoek.
Assesseringstandaarde(ASe)
 
Dit is duidelik wanneer die leerder:
1.3 gevolgtrekkings oor inligting uit bronne soos foto’s, kaarte, atlasse, grafieke en statistiek ontleed en maak [werk met bronne];
1.5 inligting in die veld waarneem en dit opteken [werk met bronne];
1.7 verslag doen oor kennis wat tydens die ondersoek verkry is deur ‘n redenasie en interpretasie gegrond op inligtingsbronne te formuleer; gebruik kaarte, diagramme en grafika; gebruik, waar moontlik, rekenaars in die aanbieding [dra die antwoord oor].
LU 2
AARDRYKSKUNDIGE KENNIS EN BEGRIPDie leerder is in staat om aardrykskundige en omgewingskennis en -begrip te toon.
Dit is duidelik wanneer die leerder:
2.1 ‘n beredeneerde verduideliking van sommige benaderings tot ontwikkeling verskaf [mense en plekke];
  1. 2.21. maniere waardeur Wetenskap en Tegnologie ‘n positiewe en negatiewe invloed op ontwikkeling het, identifiseer [mense en hulpbronne];
2.3 verduidelik hoe volhoubare ontwikkeling ‘n positiewe uitwerking op mense, plekke en omgewings kan hê [mense en omgewing

Memorandum

AKTIWITEIT 3:

Dit beteken dat die oordeelkundige gebruik van plaagdoders groot voordele vir die landbou inhou, maar dat die onoordeelkundige gebruik ongelukkig ook groot skade aan ekosisteme kan aanrig.

Hoe werk dit? Ekosisteme bestaan uit verskillende voedselkettings en voedselwebbe. Jou onderwyser sal dit aan jou verduidelik.

Hierdie voedselkettings bestaan uit verskillende trofiese vlakke.

VOORBEELD: gras - skaap - mens

Of

gras - sprinkaan - padda - slang - arend

Die gifstowwe word op die plante gegooi om die sprinkaanplaag uit te roei. Nou eet die paddas die vergiftigde sprinkane en hulle word vergiftig, ens. So word die gif deur die trofiese vlakke gedra totdat die roofvoëls vernietig word. Dit is ‘n bekende feit dat die gif al hoe meer gekonsentreerd raak soos wat dit deur die trofiese vlakke na bo beweeg.

  • So kan ‘n hele ekosisteem vernietig word.
  • Grond kan vergiftig word deur die verrotting van die karkasse.
  • Waterbronne kan besoedel word.
  • Ander gediertes kan boere nou begin pla omrede die roofvoël uitgewis is.

AKTIWITEIT 4:

  1. a) Ja
  2. b) Ja

AKTIWITEIT 5:

c) - Negatiewe faktore soos, plaasmoorde, hoë insetkoste van boerdery, oorproduksie, swak waarde van die rand, lae pryse vir landbouprodukte , gebrek aan dienste, ens.

- Wins maak

- Verstedeliking

AKTIWITEIT 6 :

  1. a) Moet bewus wees van die belangrikheid van die behoud van plantegroei, dierelewe, ekosisteme, ens. Bewaringsbewus wees.
  2. b)
  • Moenie besoedel nie
  • Moenie vermors nie
  • Herwinning
  • Besparing
  • Opvoedingsprogramme

Content actions

Download module as:

Add module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks