Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax-CNX

You are here: Home » Content » Sosiale Wetenskappe: Aardrykskunde Graad 5 » vestiging van landbougrond

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

  • GETIntPhaseSS display tagshide tags

    This collection is included inLens: Siyavula: Social Sciences (Gr. 4-6)
    By: Siyavula

    Collection Review Status: In Review

    Click the "GETIntPhaseSS" link to see all content selected in this lens.

    Click the tag icon tag icon to display tags associated with this content.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

vestiging van landbougrond

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

AARDRYKSKUNDE

Graad 5

BEVOLKING: VERSPREIDING EN DIGTHEID IN DIE RSA

Module 26

VESTIGING OP LANDBOUGROND

Teen hierdie tyd weet julle dat sekere landbou-aktiwiteite meer werkers nodig het as ander. So weet julle dat daar in Bolandse gebiede soos die Paarl, baie werk-geleenthede op vrugte- en wingerdplase is, terwyl die teenoorgestelde waar is op plase in die droë gebiede soos die Karoo. In die Boland en omstreke sal daar dus ‘n digte bevolking op plase wees, terwyl die bevolking in die Karoo yl sal wees.

Daar is dus ‘n verband tussen landbou en vestiging, want hoe dig op mekaar mense op landbougrond woon, word bepaal deur die klimaat, sowel as die vrugbaarheid en potensiaal van die grond. Ons moet na die potensiaal ook kyk, want al reën dit hoe baie en gereeld, maar die grond is nie vrugbaar nie, sal die grond ook nie baie mense kan onderhou nie.

reënval en potensiaal van grond → soort boerdery → bevolkingsdigtheid

Figure 1
Figure 1 (graphics1.jpg)

Gemiddelde jaarlikse reënval

Verklaring

Nog iets wat ons in gedagte moet hou, is dat hierdie verband tussen klimaat, landbou-opbrengs en bevolkingsdigtheid nie ‘n verskynsel is wat saam met die Europese koloniste na Suid-Afrika gekom het nie. Reeds voor die 17 de eeu was daar ‘n aansienlik digter bevolking in die reënryke oostelike deel van Suider-Afrika as in die droër weste.

AKTIWITEIT 1

OM SKAKELS TUSSEN NATUURLIKE HULPBRONNE EN DIE MENS TE IDENTIFISEER

LU 2.2]

Veronderstel daar het aan die begin van die 20ste eeu ‘n dorpie met die naam Siani in ons land ontstaan. Volg nou saam met ons die ontwikkeling van hierdie dorp.

AKTIWITEIT 2

OM DIE WISSELWERKING TUSSEN MENS EN OMGEWING OOR ‘N LANG PERIODE TE ONDERSOEK

[LU 2.2; 2.3]

“geskiedenis - aardrykskundiges”

Bespreek die stelling dat die bevolking eeue gelede al, voor die tyd van masjiene en kunsmis, weens die hoë reënval digter aan die oostekant as aan die westekant van die land was. Onthou, die oorspronklike inwoners was meestal jagters en veeboere, hoewel hulle ook die grond op klein skaal bewerk het.

Verduidelik hoe dit moontlik is dat die vestigingspatroon van vandag en meer as 300 jaar gelede ooreenstem.

Figure 2
Figure 2 (graphics2.png)

Die geskiedenis van die dorp Siani

1900

In Junie 1900 word ‘n waardevolle metaal teen die hange van die Sianiberg ontdek en word daar besluit om die Sianimyn te open.

Die myn is ongeveer agt kilometer (toe nog vyf myl) van Mkongi, ‘n stasietjie naby die Mfumerivier.

Die winkeltjies op Mkongi lewer diens aan die gemeenskap bestaande uit landbouers wat verspreid in die omgewing woon.

1940

Veertig jaar ná die ontdekking van die mineraal is mynbou in volle gang en oorskadu dié bedrywighede omtrent alle aktiwiteite in die omgewing. Die woonbuurt van die mynpersoneel is gevestig, met die sakegebied wat die hele distrik bedien.

Die stasie by Mkongi is vergroot, maar die winkeltjies is weens die groter winkels in die myndorp gesluit. Die myn se werkswinkels lewer ook diens aan meer mense as net aan die myn.

1980

In die voorafgaande veertig jaar het die dorp van ‘n myndorp tot ‘n baie groot dorp (met ‘n myn) gegroei, met ‘n sakegebied en ‘n nywerheidsgebied wat ‘n groot gebied bedien. Die dorp het nou ‘n eie munisipaliteit en heet Siani, genoem na die berg oos van die vinnig groeiende dorp.

‘n Groot skok tref die gemeenskap, want daar word aangekondig dat die myn uitgewerk is en oor ‘n paar jaar gaan sluit. Omdat die metaal weens die verandering in tegnologie ook nie meer in aanvraag is nie, is daar eintlik ‘n paar jaar tevore reeds besluit om nie verder te prospekteer nie.

2020

Siani is ‘n groot dorp tussen die Mfume-rivier en die hange van die Sianiberg. Al herinnering aan die Siani-myn is ‘n monument teen die berghang. Oor die mooi tuine waar die monument op die eertydse mynterrein gebou is, troon ‘n reuse hotel, die gewilde Mkongi. Die treinspoor noord van die eertydse Mkongi-stasie is verwyder om plek te maak vir woonhuise. Die eeu-oue stasiegeboutjie is gerestoureer en is vandag die dorp se toeristesentrum. ‘n Toeristetrein bring weekliks ‘n nuwe groepe gaste na die vierster Mkongi. In 120 jaar het Siani van ‘n piepklein stasietjie gegroei tot ‘n spogdorp. Die meeste van sy 40 000 inwoners is betrokke by die ligte nywerhede, handel en toerisme.

Groepwerk

Siani het in 120 jaar baie vinnig gegroei. Dink mooi en MAAK ‘N LYS VAN SOVEEL MOONTLIKE REDES waarom die dorp so vinnig gegroei het en waarom die sluiting van die myn, wat aanvanklik verantwoordelik was vir die ontstaan van die dorp, nie sy einde beteken het nie.

Assessering

LU 2

AARDRYKSKUNDIGE KENNIS EN BEGRIP

Die leerder is in staat om aardrykskundige en omgewingskennis en -begrip te toon.

Dit is duidelik wanneer die leerder:

2.1 belangrike fisiese kenmerke van Suid-Afrika identifiseer en beskryf, insluitend dié van eie provinsie [mense en plekke];

2.2 die skakels tussen natuurlike hulpbronne en ekonomiese bedrywighede in Suid-Afrika identifiseer [mense en hulpbronne];

2.3 maniere waarop die fisiese omgewing menslike bedrywighede beïnvloed en hoe menslike bedrywighede die fisiese omgewing beïnvloed, beskryf [mense en die omgewing].

Memorandum

  • Aanvanklike boerdery en mynbou – ekonomie vestig
  • Mooi natuurskoon – genoeg water
  • Nywerhede uitgebou
  • Sakesentrum gevestig
  • Toerisme ondersteun ekonomie

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks