AFRIKAANS HUISTAAL
Graad 4
Module 9
VERKLEINWOORDE EN WOORDESKAT
VERKLEINWOORDE
Aktiwiteit 1
Om meer te leer van verkleinwoorde [LU 6.2.11]
- (a) Hier is nou nog 'n leesstuk om te lees. Geniet dit!
Lena kom aangestap in die voetpaadjie wat vlak verby die bloekombome loop. Sy het vandag 'n fraai rokkie aan waarop haar mamma 'n pienk rosie geborduur het. Sy neurie 'n vrolike liedjie.
Skielik blink daar iets in die voetpaadjie. Dis sowaar 'n slangetjie wat daar seil. Hy seil tussen 'n klomp bossies in en kom weer te voorskyn so 'n paar treë verder. Hy seil tot in 'n slootjie en lê dan stil.
Lena buk af om 'n blommetjie te pluk, maar toe sy regop kom, sien sy die slangetjie wat intussen verder geseil het tot by 'n boompie 'n entjie verder. Lena gee 'n treetjie agteruit en uiter 'n gilletjie. Dis nie die slangetjie wat haar laat skrik nie. O nee, sy is 'n dapper mensie wat al self 'n slang doodgemaak het. Sy het net in 'n dorinkie getrap en dit was baie seer.
Sien julle, die onderstreepte woorde het weer iets in gemeen!
Tabel 1
| Ons noem hulle |
............................................................................ |
- (a) Kom ons groepeer die woorde en dink aan nog voorbeelde.
Tabel 2
|
|
| |
.............................................................................................. |
|
|
| voetpaadjie |
| ...................................................................................................... |
|
Tabel 3
|
|
| |
.............................................................................................. |
|
|
| slangetjie |
| ........................................................................................................ |
|
Tabel 4
|
|
| |
............................................................................................................................................. |
|
|
| bossie |
| ............................................................................................................................................................ |
|
Tabel 5
|
|
| |
............................................................................................................................................. |
|
|
| treetjie |
| ............................................................................................................................................................ |
|
Tabel 6
|
|
| |
.............................................................................................. |
|
|
| rosie |
| ........................................................................................................ |
|
Tabel 7
|
|
| |
.............................................................................................. |
|
|
| liedjie |
| ........................................................................................................ |
|
Tabel 8
| gil |
| |
.............................................................................................. |
|
|
| blommetjiegilletjie |
| ...................................................................................................... |
|
Tabel 9
|
|
| |
............................................................................................................................................. |
|
|
| boompie |
| ........................................................................................................................................................... |
|
Tabel 10
|
|
| |
............................................................................................................................................. |
|
|
| mensie |
| ........................................................................................................................................................... |
|
Tabel 11
|
|
| |
.............................................................................................. |
|
|
| dorinkie |
| ........................................................................................................ |
|
WOORDESKAT
Aktiwiteit 2
Om woordeskat te ontwikkel [LU 6.1.8]
- a) Ek wens ek was die haai wat swem en draai in die baai, terwyl ek staan op die kaai.
Tabel 12
| Skryf al die woorde neer met die aai-klank. |
| .................................................................................................................................................................................................... |
|
|
| Kan jy aan nog woorde dink met die aai-klank. |
| ........................................................................................................................................................................................................................ |
|
- a) Foei, ek wens ek kon die koei wat so loei, help soek na haar kalf daar waar die bome so dig groei.
Tabel 13
| Skryf al die woorde neer met die oei-klank. |
| ..................................................................................................................................................................................................................................................... |
|
|
| Kan jy aan nog woorde dink met die oei-klank. |
| .............................................................................................................................................................................................................................................................................. |
|
- a) Ek wens ek ken die mooi nooi getooi in ‘n rok so rooi.
Tabel 14
| Skryf al die woorde neer met die ooi-klank. |
| ............................................................................................................................................................................................................................................................... |
|
|
| Kan jy aan nog woorde dink met die ooi-klank. |
| ......................................................................................................................................................................................................................................................................... |
|
- a) Die spreeu en seemeeu vlieg oor die sneeu terwyl hulle kras, tjirp en skreeu.
Tabel 15
| Skryf al die woorde neer met die eeu-klank. |
| ..................................................................................................................................................................................................................................................... |
|
|
| Kan jy aan nog woorde dink met die eeu-klank. |
| ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... |
|
Assessering
Die leerder ken en is in staat om die klanke, woordeskat en grammatika van die taal te gebruik om tekste te skep en te interpreteer.
Dis duidelik wanneer die leerder:
6.1.8 woordeskat ontwikkel deur woordfamilies en woorde uit dieselfde veld te herken;
6.2 met sinne werk:
6.2.11 die funksie en gebruik van hoofwerkwoorde (selfstandige werkwoorde) en medewerkwoorde (hulpwerkwoorde van tyd en wyse) verstaan, asook van deelwoorde.
Memorandum
Aktiwiteit 1 (a) Verkleinwoorde
(b) Eie keuse
Aktiwiteit 2
(a) haai
draai
baai
kraai
(b) foei
koei
loei
groei
(c) mooi
nooi
getooi
rooi
(d) spreeu
seemeeu
sneeu
skreeu