Skip to content Skip to navigation

OpenStax_CNX

You are here: Home » Content » 'n Uitstappie

Navigation

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.
 

'n Uitstappie

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL

Graad 5

WAAR TAFELBERG BEGIN

Module 7

'N UITSTAPPIE

Die volgende is slegs ‘n “speletjie” en “verbeeldingsvlug”.

  1. Die onderwyser beplan vir julle klas ook ‘n uitstappie! Julle klas gaan ‘n hele skooldag bo-opTafelberg deurbring. Julle gaan gelukkig nie die berg uitklim nie, maar met die kabelkarretjie ry.

Voordat julle egter vertrek, moet julle eers besluit wat julle mag saamneem, wat julle alles moet onthou, hoe julle julle moet gedra, ens.

Verdeel in julle groepe. Die eerste groeplid begin deur te sê: “Ons het na Tafelberg toe gegaan en ek het _ saamgeneem.” (Noem enige item van jou keuse.)

Die volgende groeplid sê dan: “Ons het na Tafelberg toe gegaan en het _ saamgeneem.” (Noem die item van die eerste groeplid en voeg jou eie item by.)

Die derde groeplid herhaal die eerste twee items en voeg sy eie item by die lys.

Die speletjie gaan op dié wyse voort en elke groeplid moet items byvoeg en hulle in die regte volgorde herhaal. Indien ‘n groeplid die items in verkeerde volgorde gee of van die items vergeet, is hy uit.

Die speletjie kan herhaal word en in plaas daarvan dat items opgenoem en bygevoeg word, kan leerders opnoem hoe hulle hulle moet gedra, bv. “Ons moet bymekaar bly.” “Ons moet na mnr. / mev. / mej. (opvoeder se van) luister.”

[LU 2.4.]

Die prentjies hieronder illustreer nou hoe julle klas op julle denkbeeldige uitstappie na Tafelberg toe gaan. Skryf een tot drie sinne oor elke prentjie sodat jy eintlik ‘n kort storietjie skryf. Gebruik die woorde by die prentjies om dit vir jou maklik te maak. Moenie jou sinne nommer nie! Gesels eers in julle groepe oor die prentjies.

Figure 1
Figure 1 (graphics1.png)

uitstappie, Tafelberg,skooldrag, kospakkie

Figure 2
Figure 2 (graphics2.png)

vertrek, opgewonde,sit langs maat

Figure 3
Figure 3 (graphics3.png)

bang, hart klop vinnig,al hoër

Figure 4
Figure 4 (graphics4.png)

uitsig, asemrowend, klein en ver

Figure 5
Figure 5 (graphics5.png)

kospakkie, eet, drink,dassies in son

Figure 6
Figure 6 (graphics6.png)

spyt, uitstappie verby,terug skool toe

Figure 7
Figure 7 (graphics7.png)

heerlike dag,bedank

Figure 8
Figure 8 (graphics8.png)

tuis, vertel my ma van wonderlike ondervinding

"Ons klas besoek Tafelberg”. (Skryf 'n paragraaf oor hierdie ondervinding) [LU 4.1.3]

a) Kontrolelys (Maak ‘n regmerkie  in die Ja-kolom en kruisie  in die Nee-kolom).

Table 1
    JA   NEE
         
Ek begin al die sinne met hoofletters.        
         
Ek gebruik punte aan die einde van sinne.        
         
Ek gebruik uitroeptekens wanneer ek iets beklemtoon.        
         
Ek begin die name van mense en plekke met hoofletters.        
         
Ek kan verstaan wat ek geskryf het.        
  1. Bestudeer die skets en kyk of jy die volgende voorwerpe kan raaksien. Trek ‘n sirkel om elke voorwerp met ‘n kleurpotlood en nommer hulle soos aangedui:

Figure 9
Figure 9 (graphics9.png)

‘n leë koeldrankblikkie

‘n plastiekwinkelsak

‘n glasbottel

‘n plastiekbottel

aartappelskyfiesakkie

a). Gesels in julle groep oor hierdie voorwerpe en hoe dit die omgewing bederf. Wat noem ons dit? Watter soorte besoedeling kry ‘n mens alles? Wat kan ons doen om besoedeling te beperk? Waar sien of hoor jy van besoedeling?

b) Julle gaan elkeen ‘n beurt kry om twee minute lank oor besoedeling te praat. Hou die volgende in gedagte wanneer jy voorberei:

Watter soorte besoedeling kry ons alles?

Waar in jou omgewing is daar baie besoedeling?

Wie besoedel die omgewing?

Word daar iets gedoen aan die besoedeling?

Wat kan daar gedoen word om die besoedeling minder te maak?

Wat kan jy doen om besoedeling te verminder?

[LU 5.1.1; 5.2.7; 5.2.8]

  1. Lees die onderstaande leesstuk minstens twee maal aandagtig deur.

TAFELBERG

Het jy al gewonder waar Tafelberg sy naam vandaan gekry het? Ja, dis omdat die berg se bokant so plat soos ‘n tafel lyk. Soms hang daar ‘n wit suidoostewolk bo-oor Tafelberg en lyk dit kompleet soos ‘n tafeldoek. Die suidoostewind word ook die “Kaapse Dokter” genoem omdat die wind die gemors en besoedeling wegwaai.

Daar is twee maniere om bo-op die berg te kom. ‘n Mens kan met ‘n kabel­karretjie ry of die berg klim. Daar is baie roetes vir bergklimmers. Die berg se hoogste punt is by Maclear se baken wat 1 085,9 meter hoog is.

Tafelberg is ook bekend vir sy rykdom aan plante, ook flora genoem. Daar is reeds 2 622 soorte geïdentifiseer. Die beroemdste blom wat op die berg gekry kan word, is die rooi disa. Die blom word ook die “Trots van Tafelberg” genoem.

Die meeste van die ongeveer vyftig soogdierspesies is klein en hulle is ook meesal nagdiere. Die dassie en die bobbejaan is die bekendste soorte. Daar is ook baie voëlsoorte, waaronder die pragtige witkruisarend.

Tafelberg is ‘n nasionale monument omdat dit deel uitmaak van elke Suid-Afrikaner se erfenis. Brande bly egter ‘n gevaar en rig dikwels groot skade aan.

Beantwoord nou die volgende vrae:

Kies die regte antwoorde uit dié tussen hakies: (2)

  • Tafelberg se ”tafeldoek” (“kleed”) is gewoonlik (wit wolke; rook, sneeu).
  • Die Kaapse Dokter is die (noordwestewind; suidoostewind, noordoostewind).

Verskaf die ontbrekende woorde: (3)

  • ‘n Mens kan bo-op die berg kom deur dit te _ of met die _ te ry.
  • Die berg se hoogste punt is by _ se baken.

Skryf slegs die antwoorde neer: (3)

  • Wat is ‘n ander naam vir die plantegroei? .
  • Watter blom word ook die “Trots van Tafelberg” genoem?
  • Watter voëlsoort word op Tafelberg aangetref?

Skryf die volgende stellings oor sodat hulle waar is: (2)

  • Tafelberg is ‘n Nasionale Museum vir elke Suid-Afrikaner.
  • Reën bly ‘n gevaar en kan skade aanrig.
  • As jy regtig op ‘n verbeeldingsvlug kan gaan, stel jouself die volgende voor: Tafelberg met sy wolke-tafeldoek is gedek soos ‘n tafel, met reuse wat aansit om te eet!

Kom ons verander die berg na ‘n plat klip waarby dwergies aansit om te eet! Dan praat ons nie van ‘n tafel nie, maar van ‘n tafeltjie. Daar is ‘n tafeldoekie oor die klip. Ons noem dit verkleinwoorde.

Besluit saam as ‘n groep wat die verkleinwoorde van die volgende woorde is en skryf hulle neer:

Hierdie woorde kry ‘n -_ aan die einde:

  1. a) ‘n Groot boek, maar ‘n klein _

‘n Groot vurk, maar ‘n klein _

‘n Groot glas, maar ‘n klein _

Hierdie woorde kry ‘n -_ aan die einde:

  1. a) ‘n Groot stoel, maar ‘n klein _

‘n Groot venster, maar ‘n klein _

‘n Groot dier, maar ’n klein _

Hierdie woorde kry ‘n -_ aan die einde:

  1. a) ‘n Groot bord, maar ‘n klein _

‘n Groot mot, maar ‘n klein _

‘n Groot hand, maar ‘n klein _

Hierdie woorde kry ‘n -_ aan die einde:

  1. a) ‘n Groot boom, maar ‘n klein _

‘n Groot wurm, maar ’n klein _

‘n Groot besem, maar ‘n klein _

(Hierdie woorde eindig meesal op ‘n -m.)

[LU 6.2.6]

Hierdie woorde kry nog ’n medeklinker en ’n -ie aan die einde:

  1. a) ‘n Groot klip, maar ‘n klein _

‘n Groot bok, maar ‘n klein _

‘n Groot lig, maar ‘n klein _

(Hierdie woorde eindig op ‘n enkelklinker en ‘n enkelmedeklinker.)

Hierdie woorde verloor een van die klinkers en kry ’n -ie aan die einde:

  1. a) ‘n Groot skaap, maar ‘n klein _

‘n Groot maag, maar ‘n klein _

‘n Groot roos, maar ‘n klein _

(Hierdie woorde het dubbelklinkers.)

Hierdie woorde kry ‘n -_ aan die einde

  1. a) ‘n Groot slang, maar ‘n klein _

‘n Groot ring, maar ‘n klein _

‘n Groot wang, maar ‘n klein _

(Hierdie woorde het een klinker en eindig op -ng.)

Hierdie woorde kry nog ‘n medeklinker en -etjie aan die einde:

  1. a) ‘n Groot dam, maar ‘n klein _

‘n Groot blom, maar ‘n klein _

‘n Groot man, maar ‘n klein _

(Hierdie woorde het een klinker en eindig op 'n -m of -n.)

Hierdie woorde kry ‘n –nkie aan die einde:

  1. a) ‘n Groot toring, maar ‘n klein _

‘n Groot heining, maar ‘n klein _

‘n Groot woning, maar ‘n klein _

(Hierdie woorde het twee lettergrepe en eindig op ‘n -ning.)

Assessering

LU 3

LEES EN KYKDie leerder is in staat om vir inligting en genot te lees en te kyk en krities op die estetiese, kulturele en emosionele waardes in tekste te reageer.

Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:

3.1 toon, op ‘n eenvoudige manier, begrip van die elemente van stories:

3.1.2 die boodskap van die storie (waar gepas);

3.3 lees vir inligting:

3.3.2 lees en volg tekste wat prosedures betrek;

3.6 lees vir genot en inligting:

3.6.1 lees heelwat fiksie- en nie-fiksie-boeke op ‘n gepaste taal- en leesvlak

3.7 gebruik naslaanwerke en ontwikkel woordeskat:

3.7.1 gebruik ‘n woordeboek.

LU 4

SKRYFDie leerder is in staat om verskillende soorte feitelike en verbeeldingstekste vir ‘n wye verskeidenheid doeleindes te skryf.

Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:

4.1 skryf om inligting oor te dra:

4.1.2 skryf ‘n reeks instruksies;

4.1.3 beskryf gebeurtenisse skriftelik;

4.4 ontwerp mediatekste:

4.4.1 ontwerp ‘n eenvoudige plakkaat of kennisgewing;

4.6 gebruik ontwikkelende kennis van taalstruktuur en –gebruik:

4.6.1 verstaan en begin verskillende skryfstyle gebruik (bv. gesproke of informele styl en skriftelike of formele styl).

LU 5

DINK EN REDENEERDie leerder is in staat om taal vir dink en redeneer te gebruik en inligting vir leer te verkry, verwerk en gebruik.

Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:

5.1 gebruik taal oor die kurrikulum heen:

5.1.1 verduidelik sekere konsepte wat in ander leerareas gebruik word (bv. reëls in die natuur, in Natuurwetenskap);

5.1.2 toon die vermoë en kennis om woordeskat uit ander leerareas te gebruik;

5.2 gebruik taal om te dink:

5.2.5 identifiseer ooreenkomste en verskille.

5.2.7 beskryf oorsaak en gevolg;

5.2.8 gee menings en redes daarvoor;

5.4 dra inligting van een modus na ‘n ander oor:

5.4.3 gebruik inligting uit ‘n grafiek, tabel of diagram om ‘n teks te skryf.

LU 6

TAALSTRUKTUUR EN –GEBRUIKDie leerder ken en is in staat om die klanke, woordeskat en grammatika van die taal te gebruik om tekste te skep en te interpreteer.

Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:

6.1 spel bekende woorde korrek:

6.1.2 alledaagse woorde met enkel- en dubbelvokale en –konsonante (soos: jaar/jare; pen/penne);

6.2 gebruik verskillende eenvoudige taalvorme en sinstrukture om skriftelik te kommunikeer:

6.2.3 die verskillende tydsvorme (soos: Sy lees ‘n boek; Hy het die werk gedoen; Ons sal die wedstryd wen);

6.2.6 die enkelvoud- en meervoudsvorm, verkleinings-vorm en geslagsvorme van alledaagse woorde (soos: jaar/jare; kind/kinders; hondjie; boompie; oom/tante; mannetjie/wyfie);

6.2.14 hoofsaaklik die aktiewe vorm, maar kan die passiewe vorm begin gebruik (soos: Baie tale word in SA gepraat; Die tale word in SA gepraat; Die telefoon is in die 20ste eeu uitgevind);

Memorandum

3.

(a) wit wolke

(b) suidoostewind

(c) klim; kabelkarretjie

(d) Maclear

(e) flora

(f) die rooi disa

(g) witkruisarend

(h) Tafelberg is ‘n nasionale monument vir elke Suid-Afrikaner.

(i) Brande bly ‘n gevaar en kan skade aanrig.

4.

(a) boekie; vurkie; glasie

(b) stoeltjie; venstertjie; diertjie

(c) bordjie; motjie; handjie

(d) boompie; wurmpie; besempie

(e) klippie; bokkie; liggie

(f) skapie; magie; rosie

(g) slangetjie; ringetjie; wangetjie

(h) dammetjie; blommetjie; mannetjie

(i) torinkie; heininkie; woninkie

Content actions

Download module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks