Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax_CNX

You are here: Home » Content » Sosiale Wetenskappe: Aardrykskunde Graad 5 » Struktuur van die RSA

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

In these lenses

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.

Tags

(What is a tag?)

These tags come from the endorsement, affiliation, and other lenses that include this content.
 

Struktuur van die RSA

Module by: Siyavula Uploaders. E-mail the author

AARDRYKSKUNDE

Graad 5

FISIESE STRUKTUUR VAN SUID-AFRIKA

Module 7

STRUKTUUR VAN DIE RSA

1. Die reliëf (bou) van die RSA

Die oppervlak van die RSA is nie gelyk soos ‘n tafelblad nie. Hierdie ongelykheid van die oppervlak het te doen met die bou van die land. Die landvorme soos kusvlaktes, laaglande, plato’s, berge en riviere vorm almal saam die bou van ‘n land.

As jy na die onderstaande reliëfkaart van die RSA (of na enige natuurkundige kaart van die RSA in ‘n atlas) kyk, sal jy verstaan dat ons land op verskillende hoogtes bo seevlak lê.

Figure 1
Figure 1 (graphics1.png)

Op so ‘n reliëfkaart word verskillende kleure gebruik om die verskillende hoogtes bo seevlak aan te dui:

Groen = laagste dele, byvoorbeeld kusvlakte

Geel = net hoër as die groen dele (Klein Karoo)

Oranje = hoër dele

Bruin = berge

Pers / wit = hoogste bergpieke

Blou = water

Gebruik jou atlas en kleur jou kaart op bl. 3 volgens bogenoemde kleursleutel in.

Boustreke van die RSA

Kuslyn en kusvlakte

Die kuslyn is die gedeelte waar die land en die see mekaar ontmoet. Die RSA het ‘n baie lang en amper reguit kuslyn met min kape (punte soos Kaappunt) en min baaie (soos Tafelbaai en Valsbaai). Die enigste plek waar ons albei kry, is die Kaapse Skiereiland.

Figure 2
Figure 2 (graphics2.png)

n Nadeel van so ‘n reëlmatige kuslyn is dat daar min natuurlike hawens soos Kaapstad-hawe voorkom.

Figure 3
Figure 3 (graphics3.png)

Die kusvlakte is die lae streke langs die kus. Die RSA se kusvlakte vorm ‘n smal strook tussen die see en die berge van die platorand.

Die Klein Karoo en die Groot Karoo

Tussen die see en die platorand is daar egter ‘n area waar mens eers ‘n paar “trappe” moet klim om by die platorand uit te kom. Die trappe word die Karoo genoem. Die woord “Karoo” beteken hard. Dit is dus ‘n harde, droë wêreld.

Dit is twee plat, kleiner plato’s tussen bergreekse.

Figure 4
Figure 4 (graphics4.png)

Vanaf die suidkus (Mosselbaai) styg die land trapsgewys van die kusvlakte na die Outeniekwaberge en Langeberge. Die laagte wat hierna volg voordat die Swartberge bereik word, word die Klein Karoo genoem. Noord van die Swartberge lê die Groot Karoo wat ‘n trap hoër as die Klein Karoo geleë is, voordat die Nuweveldberge bereik word wat deel van die platorand vorm.

Plato en platorand

Die platorand dui aan waar die binnelandse plato begin en vorm ‘n aaneenlopende bergketting. Dit begin in die noordweste by die Kamiesberge en word suidwaarts die Roggeveldberge. Dan draai dit ooswaarts waar die Nuweveld-, Sneeu-, en Stormberge voorkom. In die noordooste kry ons die Drakensberge. Hier is die platorand baie hoër as die res en die hoogste bergpieke, Mont-Aux-Sources (3 299 m) en Thaba Ntlenyana (3 482 m) kom hier voor. Die platorand vorm ook ons land se belangrikste waterskeiding.

Suid-Afrika se berge is net soos alle ander berge oor die wêreld deur kromming, verskuiwing of plooiing gevorm.

Die Hexrivierberge, Cederberge, Swartberge en Langeberge is byvoorbeeld almal plooiberge in sedimentêre gesteentes. Baie is al afgeplat deur erosie en mens sien min daarvan. Voorbeelde van stollingsgesteentes is in die Drakensberge te sien.

Ongelukkig keer die platorand dat vogtige lug vanaf die see die binnelandse plato kan bereik. Dit veroorsaak dat ons binneland baie droogtes beleef. Die binnelandse plato is die groot, uitgestrekte deel van ons land wat aan die binnekant van die platorand lê. Dit vorm die grootste deel van die RSA en lê van 900 m (weste) tot 3 000 m (ooste) bo seevlak.

AKTIWITEIT 1

OM VRAE OOR DIE BOU VAN DIE LAND TE BEANTWOORD

[LU 1.1; 2.1]

Gebruik die inligting wat jy reeds opgedoen het, sowel as jou atlas om die volgende vrae oor die bou van Suid-Afrika te beantwoord.

Wat verstaan jy onder die bou van ‘n land?

Op watter soort kaart sal jy die bou van ‘n land bestudeer?

Gebruik jou atlas en vind uit in watter twee streke die kusvlakte op sy breedste is.

en

Wat dink jy is die beste: ‘n reëlmatige of gebroke kuslyn?

Hoekom sê jy so? Gee ‘n voorbeeld uit jou atlas van ‘n vasteland met ‘n gebroke kuslyn.

Wat verstaan jy onder die term “platorand”?

Tussen watter twee bergreekse lê die Groot Karoo?

en

Die Klein Karoo is geleë tussen die Outeniekwaberge en die ........................-berge in die suide, en die -berge in die noorde.

Gaan soek die presiese ligging van die bergpieke Mont-Aux-Sources en Thaba Ntlenyana in jou atlas op. In watter bergreeks is die bergpieke?

Wat verstaan jy onder die term “waterskeiding”?

Wat dink jy is die invloed van die hoogte bo seevlak van die plato op die temperatuur van die binneland?

Ander bergreekse

Veral die Cederberge in die noordweste en die bergreekse wat tussen die kusvlakte en die platorand in die suide lê, is belangrik. Die Drakenstein-, Hottentots-Holland-, Lange-, en Outeniekwaberge vorm die kusketting (nader aan die see), terwyl die Karooketting (nader aan die platorand) uit die Swart- en Winterberge bestaan. In die noordooste kry ons die Soutpansberge en die Waterberge.

Laeveld

Die laagliggende gebied tussen die Lebomboberge en die Drakensberge in die noordooste van die land word die Laeveld genoem.

AKTIWITEIT 2

OM MOONTLIKE OPLOSSINGS VIR 'N PROBLEEM TE BESPREEK

[LU 1.7; 2.3]

Vind ‘n oplossing vir die probleem wat die platorand aan vroeë reisigers in ons land gebied het.

Dit is die helfte van die 17 de eeu en die eerste nedersetters is van voornemens om die binneland van die Kaap-Kolonie te verken. Hoe nou gemaak om oor die Hexrivier- en Cederberge na die binneland te trek?

Bespreek moontlike oplossings in jul groepe en lê dit aan die klas voor. Neem in ag dat julle slegs oor 17de eeuse tegnologie beskik.

Assessering

LU 1

AARDRYKSKUNDIGE ONDERSOEK

Die leerder is in staat om ondersoekvaardighede te gebruik om aardrykskundige en omgewingsbegrippe en -prosesse te ondersoek.

Dit is duidelik wanneer die leerder:

bronne met nuttige aardrykskundige inligting kan kies en gebruik;

inligting kategoriseer;

'n indeks gebruik om plekke op wêreldatlaskaarte te vind;

deur projekte, bespreking, debat en diagramme, kennis en begrip van die vraagstuk toon [dra die antwoord oor].

LU 2

AARDRYKSKUNDIGE KENNIS EN BEGRIP

Die leerder is in staat om aardrykskundige en omgewingskennis en –begrip te toon.

Dit is duidelik wanneer die leerder:

2.1 belangrike fisiese kenmerke van Suid-Afrika identifiseer en beskryf;

2.2 die skakels tussen natuurlike hulpbronne en ekonomiese bedrywighede identifiseer;

2.3 maniere waarop die fisiese omgewing menslike bedrywighede beïnvloed en hoe menslike bedrywighede die fisiese omgewing beïnvloed, beskryf.

Memorandum

AKTIWITEIT 1

Ongelykheid van die oppervlak van ‘n land – verskillende landvorme

Reliëf

NO en SW

Gebroke

Natuurlike hawens

Europa

Waar die binnelandse plato begin (aaneenlopende bergreeks)

Swart- en Nuweveldberge

Lange- en Swartberge

Drakensberg

Berge keer reëndraende wolke/winde van binneland af – binneland droër

Koeler

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks