Skip to content Skip to navigation

OpenStax_CNX

You are here: Home » Content » Những kiến thức cơ bản về không khí ẩm

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

Affiliated with (What does "Affiliated with" mean?)

This content is either by members of the organizations listed or about topics related to the organizations listed. Click each link to see a list of all content affiliated with the organization.
  • VOCW

    This module is included inLens: Vietnam OpenCourseWare's Lens
    By: Vietnam OpenCourseWare

    Click the "VOCW" link to see all content affiliated with them.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.
 

Những kiến thức cơ bản về không khí ẩm

Module by: TS. Võ Chí Chính. E-mail the author

Summary: Điều hòa không khí là kỹ thuật tạo ra và duy trì điều kiện vi khí hậu thích hợp với con người và công nghệ của các quá trình sản xuất.

Để có thể đi sâu nghiên cứu kỹ thuật điều hoà không khí trước hết chúng tôi sơ lược các tính chất nhiệt động cơ bản của không khí ẩm.

KHÔNG KHÍ ẨM

Không khí xung quanh chúng ta là hỗn hợp của nhiều chất khí, chủ yếu là N2 và O2 ngoài ra còn một lượng nhỏ các khí trơ, CO2, hơi nước . . .

- Không khí khô : Không khí không chứa hơi nước gọi là không khí khô.Trong các tính toán thường không khí khô được coi là khí lý tưởng.

Thành phần của các chất trong không khí khô được phân theo tỷ lệ sau :

Bảng 1-1 : Tỷ lệ các chất khí trong không khí khô

Bảng 1
Thành phần Theo khối lượng (%) Theo thể tích (%)
- Ni tơ : N2- Ôxi : O2- Argon - A- Carbon-Dioxide : CO2 75,523,11,30.1 78,08420,9480,9340,0314

- Không khí ẩm : Không khí có chứa hơi nước gọi là không khí ẩm. Trong tự nhiên không có không khí khô tuyệt đối mà toàn là không khí ẩm. Không khí ẩm được chia ra :

+ Không khí ẩm chưa bão hòa : Là trạng thái mà hơi nước còn có thể bay hơi thêm vào được trong không khí.

+ Không khí ẩm bão hòa : Là trạng thái mà hơi nước trong không khí đã đạt tối đa và không thể bay hơi thêm vào đó được. Nếu bay hơi thêm vào bao nhiêu thì có bấy nhiêu hơi ẩm ngưng tụ lại.

+ Không khí ẩm quá bão hòa : Là không khí ẩm bão hòa và còn chứa thêm một lượng hơi nước nhất định. Tuy nhiên trạng thái quá bão hoà là trạng thái không ổn định mà có xu hướng biến đổi đến trạng thái bão hoà do lượng hơi nước dư bị tách dần ra khỏi không khí . Ví dụ như sương mù là không khí quá bão hòa.

Tính chất vật lý và ảnh hưởng của không khí đến cảm giác con người phụ thuộc nhiều vào lượng hơi nước tồn tại trong không khí.

CÁC THÔNG SỐ CỦA KHÔNG KHÍ ẨM

Áp suất.

Ap suất không khí thường được gọi là khí áp. Ký hiệu là B. Nói chung giá trị B thay đổi theo không gian và thời gian. Tuy nhiên trong kỹ thuật điều hòa không khí giá trị chênh lệch không lớn có thể bỏ qua và người ta coi B không đổi. Trong tính toán người ta lấy ở trạng thái tiêu chuẩn Bo = 760 mmHg .

Đồ thị I-d của không khí ẩm thường được xây dựng ở áp suất B = 745mmHg và Bo = 760mmHg .

Khối lượng riêng và thể tích riêng.

Khối lượng riêng của không khí là khối lượng của một đơn vị thể tích không khí . Ký hiệu là , đơn vị kg/m3 .

v=1ρ,m3/kgv=1ρ,m3/kg size 12{v= { {1} over {ρ} } ,m rSup { size 8{3} } / ital "kg"} {}(1-1)Đại lượng nghịch đảo của khối lượng riêng là thể tích riêng. Ký hiệu là v

Khối lượng riêng và thể tích riêng là hai thông số phụ thuộc.

Khối lượng riêng thay đổi theo nhiệt độ và khí áp. Tuy nhiên cũng như áp suất sự thay đổi của khối lượng riêng của không khí trong thực tế kỹ thuật không lớn nên người ta lấy không đổi ở điều kiện tiêu chuẩn : to = 20oC và B = Bo = 760mmHg :  = 1,2 kg/m3

Độ ẩm

Độ ẩm tuyệt đối .

ρh=GhV,kg/m3ρh=GhV,kg/m3 size 12{ρ rSub { size 8{h} } = { {G rSub { size 8{h} } } over {V} } , ital "kg"/m rSup { size 8{3} } } {}(1-2)Là khối lượng hơi ẩm trong 1m3 không khí ẩm. Giả sử trong V (m3) không khí ẩm có chứa Gh (kg) hơi nước thì độ ẩm tuyệt đối ký hiệu là h được tính như sau :

ρh=1vh=phRh.T,kg/m3ρh=1vh=phRh.T,kg/m3 size 12{ρ rSub { size 8{h} } = { {1} over {v rSub { size 8{h} } } } = { {p rSub { size 8{h} } } over {R rSub { size 8{h} } "." T} } , ital "kg"/m rSup { size 8{3} } } {}(1-3)Vì hơi nước trong không khí có thể coi là khí lý tưởng nên:

trong đó :

ph - Phân áp suất của hơi nước trong không khí chưa bão hoà, N/m2

Rh - Hằng số của hơi nước Rh = 462 J/kg.oK

T - Nhiệt độ tuyệt đối của không khí ẩm, tức cũng là nhiệt độ của hơi nước , oK

Độ ẩm tương đối.

ϕ=ρhρmax,%ϕ=ρhρmax,% size 12{ϕ= { {ρ rSub { size 8{h} } } over {ρ rSub { size 8{"max"} } } } ",%"} {}(1-4)Độ ẩm tương đối của không khí ẩm , ký hiệu là  (%) là tỉ số giữa độ ẩm tuyệt đối h của không khí với độ ẩm bão hòa max ở cùng nhiệt độ với trạng thái đã cho.

ϕ = p h p max ,% ϕ = p h p max ,% size 12{ϕ= { {p rSub { size 8{h} } } over {p rSub { size 8{"max"} } } } ",%"} {}

(1-5)hay :

Độ ẩm tương đối biểu thị mức độ chứa hơi nước trong không khí ẩm so với không khí ẩm bão hòa ở cùng nhiệt độ.

Khi  = 0 đó là trạng thái không khí khô.

0 <  < 100 đó là trạng thái không khí ẩm chưa bão hoà.

 = 100 đó là trạng thái không khí ẩm bão hòa.

- Độ ẩm  là đại lượng rất quan trọng của không khí ẩm có ảnh hưởng nhiều đến cảm giác của con người và khả năng sử dụng không khí để sấy các vật phẩm.

- Độ ẩm tương đối  có thể xác định bằng công thức, hoặc đo bằng ẩm kế . Ẩm kế là thiết bị đo gồm 2 nhiệt kế : một nhiệt kế khô và một nhiệt kế ướt. Nhiệt kế ướt có bầu bọc vải thấm nước ở đó hơi nước thấm ở vải bọc xung quanh bầu nhiệt kế khi bốc hơi vào không khí sẽ lấy nhiệt của bầu nhiệt kế nên nhiệt độ bầu giảm xuống bằng nhiệt độ nhiệt kế ướt tư ứng với trạng thái không khí bên ngoài. Khi độ ẩm tương đối bé , cường độ bốc hơi càng mạnh, độ chênh nhiệt độ giữa 2 nhiệt kế càng cao. Do đó độ chênh nhiệt độ giữa 2 nhiệt kế phụ thuộc vào độ ẩm tương đối và nó được sử dụng để làm cơ sở xác định độ ẩm tương đối . Khi  =100%, quá trình bốc hơi ngừng và nhiệt độ của 2 nhiệt kế bằng nhau.

Dung ẩm (độ chứa hơi).

d=GhGk,kg/kgkkkd=GhGk,kg/kgkkk size 12{d= { {G rSub { size 8{h} } } over {G rSub { size 8{k} } } } , ital "kg"/ ital "kgkkk"} {}(1-6) Dung ẩm hay còn gọi là độ chứa hơi, được ký hiệu là d là lượng hơi ẩm chứa trong 1 kg không khí khô.

- Gh : Khối lượng hơi nước chứa trong không khí, kg

(1-7)- Gk : Khối lượng không khí khô, kg

d=GhGk=ρhρk=phpk.RkRhd=GhGk=ρhρk=phpk.RkRh size 12{d= { {G rSub { size 8{h} } } over {G rSub { size 8{k} } } } = { {ρ rSub { size 8{h} } } over {ρ rSub { size 8{k} } } } = { {p rSub { size 8{h} } } over {p rSub { size 8{k} } } } "." { {R rSub { size 8{k} } } over {R rSub { size 8{h} } } } } {}Ta có quan hệ:

d=0,622.phpk=phpph,kg/kgkkkd=0,622.phpk=phpph,kg/kgkkk size 12{d=0,"622" "." { {p rSub { size 8{h} } } over {p rSub { size 8{k} } } } = { {p rSub { size 8{h} } } over {p - p rSub { size 8{h} } } } , ital "kg"/ ital "kgkkk"} {}(1-8)Sau khi thay R = 8314/ ta có

Nhiệt độ.

Nhiệt độ là đại lượng biểu thị mức độ nóng lạnh. Đây là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến cảm giác của con người. Trong kỹ thuật điều hòa không khí người ta thường sử dụng 2 thang nhiệt độ là độ C và độ F. Đối với một trạng thái không khí nhất định nào đó ngoài nhiệt độ thực của nó trong kỹ thuật còn có 2 giá trị nhiệt độ có ảnh hưởng nhiều đến các hệ thống và thiết bị là nhiệt độ điểm sương và nhiệt độ nhiệt kế ướt.

- Nhiệt độ điểm sương: Khi làm lạnh không khí nhưng giữ nguyên dung ẩm d (hoặc phân áp suất ph) tới nhiệt độ ts nào đó hơi nước trong không khí bắt đầu ngưng tụ thành nước bão hòa. Nhiệt độ ts đó gọi là nhiệt độ điểm sương.

Như vậy nhiệt độ điểm sương của một trạng thái bất kỳ nào đó là nhiệt độ ứng với trạng thái bão hòa và có dung ẩm bằng dung ẩm của trạng thái đã cho. Hay nói cách khác nhiệt độ điểm sương là nhiệt độ bão hòa của hơi nước ứng với phân áp suất ph đã cho. Từ đây ta thấy giữa ts và d có mối quan hệ phụ thuộc.

- Nhiệt độ nhiệt kế ướt : Khi cho hơi nước bay hơi đoạn nhiệt vào không khí chưa bão hòa (I=const) . Nhiệt độ của không khí sẽ giảm dần trong khi độ ẩm tương đối tăng lên. Tới trạng thái  = 100% quá trình bay hơi chấm dứt. Nhiệt độ ứng với trạng thái bão hoà cuối cùng này gọi là nhiệt độ nhiệt độ nhiệt kế ướt và ký hiệu là tư . Người ta gọi nhiệt độ nhiệt kế ướt là vì nó được xác định bằng nhiệt kế có bầu thấm ướt nước.

Như vậy nhiệt độ nhiệt kế ướt của một trạng thái là nhiệt độ ứng với trạng thái bão hòa và có entanpi I bằng entanpi của trạng thái đã cho. Giữa entanpi I và nhiệt độ nhiệt kế ướt tư có mối quan hệ phụ thuộc. Trên thực tế ta có thể đo được nhiệt độ nhiệt kế ướt của trạng thái không khí hiện thời là nhiệt độ trên bề mặt thoáng của nước.

Entanpi

Entanpi của không khí ẩm bằng entanpi của không khí khô và của hơi nước chứa trong nó.

(1-9)Entanpi của không khí ẩm được tính cho 1 kg không khí khô. Ta có công thức:

I = Cpk.t + d (ro + Cph.t) kJ/kg kkk

Trong đó :

Cpk - Nhiệt dung riêng đẳng áp của không khí khô Cpk = 1,005 kJ/kg.oC

Cph - Nhiệt dung riêng đẳng áp của hơi nước ở 0oC : Cph = 1,84 kJ/kg.oC

ro - Nhiệt ẩn hóa hơi của nước ở 0oC : ro = 2500 kJ/kg

(1-10)Như vậy:

I = 1,005.t + d (2500 + 1,84.t) kJ/kg kkk

ĐỒ THỊ I-d VÀ t-d CỦA KHÔNG KHÍ ẨM

Đồ thị I-d.

Đồ thị I-d biểu thị mối quan hệ của các đại lượng t, , I, d và pbh của không khí ẩm . Đồ thị được giáo sư L.K.Ramzin (Nga) xây dựng năm 1918 và sau đó được giáo sư Mollier (Đức) lập năm 1923. Nhờ đồ thị này ta có thể xác định được tất cả các thông số còn lại của không khí ẩm khi biết 2 thông số bất kỳ . Đồ thị I-d thường được các nước Đông Âu và Liên xô (cũ) sử dụng.

Đồ thị I-d được xây dựng ở áp suất khí quyển 745mmHg và 760mmHg.

Đồ thị gồm 2 trục I và d nghiêng với nhau một góc 135o. Mục đích xây dựng các trục nghiêng một góc 135o là nhằm làm giãn khoảng cách giữa các đường cong tham số để thuận lợi cho việc tra cứu.

Trên đồ thị này các đường I = const nghiêng với trục hoành một góc 135o, đường d = const là những đường thẳng đứng. Đối với đồ thị I-d được xây dựng theo cách trên cho thấy các đường tham số hầu như chỉ nằm trên góc 1/4 thứ nhất .Vì vậy, để hình vẽ được gọn người ta xoay trục d lại vuông góc với trục I mà vẫn giữ nguyên các đường cong như đã biểu diễn, tuy nhiên khi tra cứu entanpi I của không khí ta vẫn tra theo đường nghiêng với trục hoành một góc 135o.

Trên đồ thị I-d các đường đẳng nhiệt t=const là những đường thẳng chếch lên trên , các đường  = const là những đường cong lồi, càng lên trên khoảng cách giữa chúng càng xa. Các đường  = const không cắt nhau và không đi qua gốc toạ độ. Đi từ trên xuống dưới độ ẩm  càng tăng. Đường cong  =100% hay còn gọi là đường bão hoà ngăn cách giữa 2 vùng : Vùng chưa bão hoà và vùng ngưng kết hay còn gọi là vùng sương mù. Các điểm nằm trong vùng sương mù thường không ổn định mà có xung hướng ngưng kết bớt hơi nước và chuyển về trạng thái bão hoà .

Khi áp suất khí quyển thay đổi thì đồ thị I-d cũng thay đổi theo. Áp suất khí quyển thay đổi trong khoảng 20mmHg thì sự thay đổi đó là không đáng kể.

Trên hình 1.1 là đồ thị I-d của không khí ẩm , xây dựng ở áp suất khí quyển Bo= 760mmHg. Trên đồ thị này ở xung quanh còn có vẽ thêm các đường =const giúp cho tra cứu các sơ đồ tuần hoàn không khí trong chương 4.

Hình 1.1 : Đồ thị I-d của không khí ẩm

Đồ thị d-t.

Đồ thị d-t được các nước Anh, Mỹ , Nhật, Úc ...vv sử dụng rất nhiều

Đồ thị d-t có 2 trục d và t vuông góc với nhau , còn các đường đẳng entanpi I=const tạo thành gốc 135o so với trục t. Các đường  = const là những đường cong tương tự như trên đồ thị I-d. Có thể coi đồ thị d-t là hình ảnh của đồ thị I-d qua một gương phản chiếu.

Hình 1.2 : Đồ thị t-d của không khí ẩm

Đồ thị d-t chính là đồ thị t-d khi xoay 90o , được Carrrier xây dựng năm 1919 nên thường được gọi là đồ thị Carrier.

Trục tung là độ chứa hơi d (g/kg), bên cạnh là hệ số nhiệt hiện SHF (Sensible)

Trục hoành là nhiệt độ nhiệt kế khô t (oC)

Trên đồ thị có các đường tham số

- Đường I=const tạo với trục hoành một góc 135o. Các giá trị entanpi của không khí cho tbên cạnh đường =100%, đơn vị kJ/kg không khí khô

- Đường =const là những đường cong lõm, càng đi lên phía trên (d tăng)  càng lớn. Trên đường =100% là vùng sương mù.

- Đường thể tích riêng v = const là những đường thẳng nghiêng song song với nhau, đơn vị m3/kg không khí khô.

- Ngoài ra trên đồ thị còn có đường Ihc là đường hiệu chỉnh entanpi (sự sai lệch giữa entanpi không khí bão hoà và chưa bão hoà)

MỘT SỐ QUÁ TRÌNH CƠ BẢN TRÊN ĐỒ THỊ I-d

Quá trình thay đổi trạng thái của không khí .

Quá trình thay đổi trạng thái của không khí ẩm từ trạng thái A (tA, A) đến B (tB, B) được biểu thị bằng đoạn thẳng AB, mủi tên chỉ chiều quá trình gọi là tia quá trình.

Hình 1
Hình 1 (graphics1.png)

Đặt (IA - IB)/(dA-dB) = I/d =AB gọi là hệ số góc tia của quá trình AB

Ta hãy xét ý nghĩa hình học của hệ số AB

Ký hiệu góc giữa tia AB với đường nằm ngang là . Ta có

I = IB - IA = m.AD

d= dB - dA = n.BC

Trong đó m, n là tỉ lệ xích của các trục toạ độ.

Từ đây ta có

AB = I/d = m.AD/n.BC

AB = (tg + tg45o).m/n = (tg + 1).m/n

Như vậy trên trục toạ độ I-d có thể xác định tia AB thông qua giá trị AB . Để tiện cho việc sử dụng trên đồ thị ở ngoài biên người ta vẽ thêm các đường  = const . Các đường  = const có các tính chất sau :

- Hệ số góc tia  phản ánh hướng của quá trình AB, mỗi quá trình  có một giá trị nhất định.

- Các đường  có trị số như nhau thì song song với nhau.

- Tất cả các đường  đều đi qua góc tọa độ (I=0 và d=0).

Quá trình hòa trộn hai dòng không khí.

Trong kỹ thuật điều hòa không khí người ta thường gặp các quá trình hòa trộn 2 dòng không khí ở các trạng thái khác nhau để đạt được một trạng thái cần thiết. Quá trình này gọi là quá trình hoà trộn.

Giả sử hòa trộn một lượng không khí ở trạng thái A(IA, dA) có khối lượng phần khô là LA với một lượng không khí ở trạng thái B(IB, dB) có khối lượng phần khô là LB và thu được một lượng không khí ở trạng thái C(IC, dC) có khối lượng phần khô là LC. Ta xác định các thông số của trạng thái hoà trộn C.

Hình 2
Hình 2 (graphics2.png)

Ta có các phương trình:

- Cân bằng khối lượng

LC = LA + LB(1-11)

- Cân bằng ẩm

dC.LC = dA .LA + dB .LB(1-12)

- Cân bằng nhiệt

IC.LC = IA .LA + IB .LB(1-13)

Thế (a) vào (b), (c) và trừ theo vế ta có :

(IA - IC).LA = (IC - IB).LB

(dA - dC).LA = (dC - dB).LB

IAICdAdC=ICIBdCdBIAICdAdC=ICIBdCdB size 12{ { {I rSub { size 8{A} } - I rSub { size 8{C} } } over {d rSub { size 8{A} } - d rSub { size 8{C} } } } = { {I rSub { size 8{C} } - I rSub { size 8{B} } } over {d rSub { size 8{C} } - d rSub { size 8{B} } } } } {}(1-14)hay :

IAICICIB=dAdCdCdB=LBLAIAICICIB=dAdCdCdB=LBLA size 12{ { {I rSub { size 8{A} } - I rSub { size 8{C} } } over {I rSub { size 8{C} } - I rSub { size 8{B} } } } = { {d rSub { size 8{A} } - d rSub { size 8{C} } } over {d rSub { size 8{C} } - d rSub { size 8{B} } } } = { {L rSub { size 8{B} } } over {L rSub { size 8{A} } } } } {}(1-15)Từ biểu thức này ta rút ra:

- Phương trình (1-14) là các phương trình đường thẳng AC và BC, các đường thẳng này có cùng hệ số góc tia và chung điểm C nên ba điểm A, B, C thẳng hàng. Điểm C nằm trên đoạn AB.

- Theo phương trình (1-15) suy ra điểm C nằm trên AB và chia đoạn AB theo tỷ lệ LB/LA

(1-16) IC=IA.LALC+IB.LBLCIC=IA.LALC+IB.LBLC size 12{I rSub { size 8{C} } =I rSub { size 8{A} } "." { {L rSub { size 8{A} } } over {L rSub { size 8{C} } } } +I rSub { size 8{B} } "." { {L rSub { size 8{B} } } over {L rSub { size 8{C} } } } } {}Trạng thái C được xác định như sau :

d C = d A . L A L C + d B . L B L C d C = d A . L A L C + d B . L B L C size 12{d rSub { size 8{C} } =d rSub { size 8{A} } "." { {L rSub { size 8{A} } } over {L rSub { size 8{C} } } } +d rSub { size 8{B} } "." { {L rSub { size 8{B} } } over {L rSub { size 8{C} } } } } {}

(1-17)

* * *

Content actions

Download module as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Add module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks