Skip to content Skip to navigation Skip to collection information

OpenStax-CNX

You are here: Home » Content » Giáo trình kỹ thuật khai thác thủy sản B » Lưới tấm và công nghệ chế tạo lưới

Navigation

Lenses

What is a lens?

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

This content is ...

Affiliated with (What does "Affiliated with" mean?)

This content is either by members of the organizations listed or about topics related to the organizations listed. Click each link to see a list of all content affiliated with the organization.
  • VOCW

    This module and collection are included inLens: Vietnam OpenCourseWare's Lens
    By: Vietnam OpenCourseWare

    Click the "VOCW" link to see all content affiliated with them.

Recently Viewed

This feature requires Javascript to be enabled.
 

Lưới tấm và công nghệ chế tạo lưới

Module by: vocw. E-mail the author

Cấu tạo lưới

Tổng quát ta thấy rằng lưới tấm là do các hàng chỉ lưới xếp song song với nhau và được các gút liên kết (gút dẹt hoặc gút chân ếch đơn,...) gút lại với nhau mà thành. Diện tích tấm lưới (lớn hay nhỏ) tùy thuộc vào kích thước mắt lưới và số lượng mắt lưới có trong tấm lưới. Kích thước mắt lưới nói lên khả năng có thể đánh bắt cá lớn hay cá bé; mắt lưới càng nhỏ (lưới dầy) càng có khả năng bắt được nhiều loại cá có kích thước bé, nhưng lưới càng dầy lại càng tiêu tốn nhiều vật tư chỉ lưới để làm lưới, mặt khác còn làm tăng sức cản cho tấm lưới và tăng giá thành sản phẩm.

Tuy nhiên chất lượng tấm lưới không phải phụ thuộc vào kích thước mắt lưới mà chủ yếu phụ thuộc vào chất lượng chỉ lưới (loại chỉ) và độ thô của chỉ cấu thành nên tấm lưới. Để có thể phân biệt giữa các loại tấm lưới thường người ta dựa vào các chỉ tiêu sau.

Kích thước mắt lưới (a hoặc 2a)

Kích thước mắt lưới nói lên tính chọn lọc cá và lực cản của ngư cụ. Độ lớn của mắt lưới được biểu thị thông qua 1 cạnh của mắt lưới, a, hay 2 cạnh liên tiếp của mắt lưới, 2a (H 2.1). Đơn vị tính cạnh mắt lưới thường là mm, nhưng có khi còn dùng đơn vị cm hay dm.

Đôi khi người ta còn gọi:

graphics1.png

Lưới ba: có a = 30 mm hay a = 3 cm

Lưới năm: có a = 50 mm hay a = 5 cm

Lưới bảy: có a = 70 mm hay a = 7 cm

Chiều dài (L) và chiều rộng (H) của tấm lưới

Chiều dài (L) và chiều rộng (H) của tấm lưới nói lên độ lớn của tấm lưới. Thông thường trong công nghiệp sản xuất lưới, chiều dài tấm lưới thường được biểu thị bằng chiều dài kéo căng các cạnh mắt lưới (L0), đơn vị tính thường là mét và chiều rộng biểu thị bằng số lượng mắt lưới (n) có trong chiều rộng của tấm lưới đó. Thông thường để đan một tấm lưới, khi bắt đầu đan các máy dệt thường có khổ đan với số lượng mắt gầy ban đầu là 500 mắt lưới hoặc 1000 mắt.

Hệ số rút gọn của tấm lưới (U)

graphics2.png

Hệ số rút gọn (U) của tấm lưới nói lên tấm lưới được rút ngắn lại theo một tỷ lệ nào đó so với chiều dài hoặc chiều rộng kéo căng của tấm lưới. Hệ số rút gọn càng nhỏ đối với một chiều nào đó sẽ cho ta biết chiều đó càng bị ngắn lại, nhưng chiều kia thì sẽ dài ra tương ứng. Ta có hai loại hệ số rút gọn: Hệ số rút gọn ngang (U1); hệ số rút gọn đứng (U2.)

Hệ số rút gọn ngang (U1)

Hệ số rút gọn ngang (U1) là hệ số nói lên tỷ lệ rút gọn giữa chiều ngang thực tế và chiều ngang kéo căng của tấm lưới. Hệ số rút gọn ngang (U1) được xác định bởi biểu thức sau:

U1=LL0U1=LL0 size 12{U rSub { size 8{1} } = { {L} over {L rSub { size 8{0} } } } } {}(2.1)

ở đây:L0 = 2a.n◊ - là chiều dài kéo căng của của tấm lưới.; L - là chiều dài thực tế của tấm lưới đó.

Hệ số rút gọn đứng (U2)

Tương tự, hệ số rút gọn đứng (U2) là hệ số biểu thị mức rút ngắn đi giữa chiều cao thực tế và chiều cao kéo căng của tấm lưới. Hệ số rút gọn đứng (U2) được xác định bởi biểu thức sau:

U 2 = H H 0 U 2 = H H 0 size 12{U rSub { size 8{2} } = { {H} over {H rSub { size 8{0} } } } } {}

ở đây:H0 = 2a.m◊ -là chiều cao kéo căng của của tấm lưới; H - là chiều cao thực tế của tấm lưới đó.

Từ hệ số rút gọn ngang U1, ta có thể suy ra hệ số rút gọn đứng U2 và ngược lại. Ta có biểu thức liên hệ giữa U1 và U2 như sau:

U 1 2 + U 2 2 = 1 U 1 2 + U 2 2 = 1 size 12{U rSub { size 8{1} } rSup { size 8{2} } +U rSub { size 8{2} } rSup { size 8{2} } =1} {}

suy ra: U1=1U22U1=1U22 size 12{U rSub { size 8{1} } = sqrt {1 - U rSub { size 8{2} } rSup { size 8{2} } } } {}hay U2=1U12U2=1U12 size 12{U rSub { size 8{2} } = sqrt {1 - U rSub { size 8{1} } rSup { size 8{2} } } } {}

Giá trị U1 và U2 luôn nhỏ hơn 1: U1 < 1 và U2 < 1. Để thuận tiện, ta có thể dựa U1 hoặc U2 để tra giá trị U2 hoặc U1 còn lại trong Bảng 2.1.

Thí dụ 1

Giả sử ta có một tấm lưới hình chữ nhật có chiều dài kéo căng là L0 = 10 m, chiều cao kéo căng là H0 = 3 m. Nếu ta đem chiều dài L0 này rút gọn lại ở kích thước L = 6 m. Hỏi chiều cao lưới rút gọn H sẽ là bao nhiêu?

Giải:

Trước hết ta cần xác định hệ số rút gọn U1 theo (2.1) là: U1=LL0=610=0,6U1=LL0=610=0,6 size 12{U rSub { size 8{1} } = { {L} over {L rSub { size 8{0} } } } = { {6} over {"10"} } =0,6} {}

Từ U1 tra Bảng 2.1, ta được: U2 = 0,8

Vậy, chiều cao lưới được rút gọn là:H = U2.H0 = 0,8 x 3 = 2,4 m

Bảng 1
Bàng 2.1 - Bảng tra giá trị U2 từ U1
U1 U1+ U1
  0.00 0.01 0.02 0.03 0.04 0.05 0.06 0.07 0.08 0.09
0.00 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0
0.10 0.99 0.99 0.99 0.99 0.99 0.99 0.99 0.98 0.98 0.98
0.20 0.98 0.98 0.98 0.97 0.97 0.97 0.97 0.96 0.96 0.96
0.30 0.95 0.95 0.95 0.94 0.94 0.94 0.93 0.93 0.92 0.92
0.40 0.92 0.91 0.91 0.91 0.90 0.89 0.89 0.88 0.88 0.87
0.50 0.87 0.86 0.85 0.85 0.84 0.84 0.83 0.82 0.89 0.80
0.60 0.80 0.79 0.78 0.78 0.77 0.76 0.75 0.74 0.73 0.72
0.70 0.71 0.70 0.69 0.68 0.67 0.66 0.65 0.64 0.63 0.61
0.80 0.60 0.59 0.57 0.56 0.54 0.53 0.51 0.49 0.47 0.46
0.90 0.44 0.42 0.39 0.37 0.34 0.31 0.28 0.24 0.20 0.14
1.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0

Diện tích thật và diện tích giả của tấm lưới

  • Diện tích giả (S0)

Diện tích giả (S0) của tấm lưới là diện tích mang tính lý thuyết, được dùng để ước lượng, so sánh giữa các tấm lưới với nhau. Diện tích này tính toán trên cơ sở là dùng chiều dài kéo căng và chiều rộng kéo căng để tính ra diện tích. Diện tích này không bao giờ có được trong thực tế, bởi vì khi tấm lưới được kéo căng theo một chiều nào đó thì chiều kia sẽ bị rút ngắn lại.

Trong thực tế, người ta thường áp dụng diện tích giả trong việc ước lượng trọng lượng lưới khi biết trọng lượng của một đơn vị diện tích giả.

  • Diện tích thật (S)

Diện tích thật (S) của tấm lưới là diện tích thực tế, bởi vì khi một chiều nào đó của tấm lưới được kéo ra với một độ dài nào đó thì kích thước chiều kia cũng thay đổi theo với một tỷ lệ tương ứng. Diện tích thật thì luôn nhỏ hơn diện tích giả.

Chú ý:

Bởi vì diện tích tấm lưới sẽ bị biến đổi tùy thuộc vào hệ số rút gọn, do vậy nếu ta muốn có diện tích tấm lưới đạt giá trị lớn nhất ta nên cho tấm lưới rút gọn với hệ số U1=U2= 0.707, khi này tấm lưới sẽ có dạng hình vuông.

Cường độ tấm lưới

Cường độ tấm lưới nói lên độ bền của tấm lưới. Cường độ tấm lưới phụ thuộc vào nguyên vật liệu làm lưới và kiểu hình thức gút liên kết tạo thành mắt lưới.

Người ta nhận thấy rằng sau khi chỉ đã được đan thành lưới, cường độ đứt của chỉ bị giảm đi 30-40% so với ban đầu. Sự giảm này là do bởi sự hình thành các gút lưới, lưới được đan với gút càng phức tạp thì cường độ chỉ càng giảm.

Công nghệ chế tạo lưới

Công nghệ chế tạo lưới là một kỹ thuật gia công chỉ lưới thành tấm lưới phục vụ cho đánh bắt cá. Hiện nay công nghệ chế tạo lưới đã hoàn toàn tự động hóa khâu chế tạo ra tấm lưới thành phẩm.

Để tạo ra tấm lưới, trước hết lưới sẽ được gầy với số lượng mặt lưới nhất định, 500 mắt hoặc 1000 mắt. Tiếp đó máy dệt lưới sẽ tự động dệt theo một kiểu gút nào đó (gút dẹt, gút chân ếch,...) dài xuống theo chiều dài tùy ý của người sản xuất.

Tuy nhiên trong thực tế nghề đan lưới thủ công cũng vẫn còn phát triển phổ biến trong dân gian, do bởi nó đáp ứng được nhu cầu sản xuất qui mô nhỏ và giúp kiếm thêm thu nhập gia đình.

Đối với nghề đan lưới thủ công, để có được tấm lưới cần phải công cụ đan và biết cách đan. Sau đây chúng tôi sẽ giới thiệu một vài dụng cụ đan và một số cách đan phổ biến sau.

Dụng cụ đan

Muốn đan một tấm lưới ta phải có hai dụng cụ cần thiết là ghim đan và cữ đan.

  • Ghim đan

Ghim đan là dụng cụ dùng để đan lưới (H 2.3). Ghim đan có thể làm bằng tre, nhựa hoặc sắt,... Độ lớn của ghim đan phải nhỏ hơn 1/2 kích thước mắt lưới (2a) mà ta muốn đan. Tuy nhiên nếu ghim đan quá nhỏ sẽ không mắc được nhiều chỉ vào thân ghim, nhưng nếu kim đan quá lớn sẽ gây khó khăn khi thao tác đan.

graphics3.png

  • Cữ đan

Cữ đan hay còn gọi là cự đan hoặc cỡ đan (H 2.4), là dụng cụ nhất thiết phải có để ổn định kích thước các cạnh mắt lưới mà ta muốn đan. Muốn đan lưới có mắt lưới cỡ nào thì làm chiều rộng thân lưới có kích thước cỡ đó. Cữ đan có thể làm bằng tre, nhựa, hoặc sắt.

Hình 1
Hình 1 (graphics4.png)

Cách đan

Muốn đan tấm lưới trước hết ta phải gầy một số mắt lưới ban đầu để đan. Số mắt lưới được gầy ban đầu sẽ quyết định chiều rộng hoặc chiều cao tấm lưới (nếu gầy theo chiều dọc). Trong thực tế có rất nhiều cách gầy, ta cũng có thể gầy mắt lưới theo chiều ngang hoặc theo chiều dọc. Ta có một số cách gầy phổ biến sau: gầy nữa mắt lưới có đầu gầy; gầy nữa mắt lưới không đầu gầy; gầy cả mắt lưới theo chiều dọc (H 2.5).

Hình 2
Hình 2 (graphics5.png)

Sau khi đã gầy mặt lưới xong, ta tiến hành đan lưới, trước hết đan lần lượt từ trái qua phải (hoặc từ phải qua trái) và đang cho đủ số mắt lưới đã gầy. Khi đan hết một hàng cữ đan ta tiếp tục đan xuống hàng cữ đan kế tiếp phía dưới.

Nếu trong mỗi hàng cữ đan ta đan theo đúng số mặt lưới đã gầy ban đầu, khi đó tấm lưới sẽ có dạng hình chữ nhật. Tuy nhiên trong qua trình đan ta cũng có thể đan tăng mặt (tăng treo), khi này hàng cữ đan phía dưới sẽ có số lượng mặt lưới sẽ lớn hơn hàng cữ trên, tấm lưới sẽ có dạng hình thang có cạnh đáy dưới lớn hơn đáy trên.

Ngược lại ta cũng có thể đan giảm mặt, bằng cách nhốt một vài mắt lưới trong mỗi hàng cữ đan, khi này tấm lưới cũng có dạng hính thang nhưng đáy trên sẽ có số mặt lưới nhiều hơn đáy dưới.

Ta có thể thấy các dạng đan tăng, giảm mặt như sau (H 2.6).

Hình 3
Hình 3 (graphics6.png)

Các loại nút lưới thường dùng trong ngành khai thác thủy sản

1. Nút dẹt13. Nút ghế dây đôi

2. Nút mở14. Nút cứu sinh.

3. Nút sống15. Nút treo ván

4. Nút chân ếch đơn16. Nút ca bản (nút tai thỏ)

5. Nút chân ếch kép17. Nút thòng lọng thường

6 Nút chân ếch biến dạng18. Nút thòng lọng ghế

7. Nút khóa ngược đầu19. Nút tếch đều

8. Nút khóa chụm đầu20. Nút tếch phải

9. Nút nối dây câu ngược đầu21. Nút tếch trái

10. Nút nối dây câu chụm đầu22. Nút thang

11. Nút ghế đơn23. Nút hoạt

12. Nút ghế kép24. Nút chầu dây

Các loại nút này sẽ được giới thiệu trong bài thực tập về thắt các loại nút dây.

Collection Navigation

Content actions

Download:

Collection as:

PDF | EPUB (?)

What is an EPUB file?

EPUB is an electronic book format that can be read on a variety of mobile devices.

Downloading to a reading device

For detailed instructions on how to download this content's EPUB to your specific device, click the "(?)" link.

| More downloads ...

Module as:

PDF | More downloads ...

Add:

Collection to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks

Module to:

My Favorites (?)

'My Favorites' is a special kind of lens which you can use to bookmark modules and collections. 'My Favorites' can only be seen by you, and collections saved in 'My Favorites' can remember the last module you were on. You need an account to use 'My Favorites'.

| A lens I own (?)

Definition of a lens

Lenses

A lens is a custom view of the content in the repository. You can think of it as a fancy kind of list that will let you see content through the eyes of organizations and people you trust.

What is in a lens?

Lens makers point to materials (modules and collections), creating a guide that includes their own comments and descriptive tags about the content.

Who can create a lens?

Any individual member, a community, or a respected organization.

What are tags? tag icon

Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.

| External bookmarks