Inside Collection: Ekonomiese en Bestuurswetenskappe Graad 9
Aktiwiteit 1:
Om tussen ’n inkomstestaat en ’n balansstaat te kan onderskei
[LU 3.1]
Dit is belangrik dat inligting oor finansiële transaksies in ’n verstaanbare en bruikbare vorm aan die belanghebbende persone oorgedra word. Dit word deur middel van finansiële state gedoen. Die balansstaat en inkomstestaat is opsommings van die onderneming se finansiële toestand op ’n sekere tydstip.
Die finansiële verslae moet volgens Algemeen Aanvaarde Rekeningkundige Praktyk opgestel word om te verseker dat dit ’n redelike weergawe van die finansiële toestand is wat sodoende die nodige inligting voorsien vir goeie beplanning en besluitneming.
Die Inkomstestaat se primêre doel is om die wins of verlies wat oor ’n bepaalde periode verkry is, weer te gee.
Die Balansstaat se primêre doel is om die finansiële toestand van ’n onderneming op ’n bepaalde datum weer te gee.
Die Balansstaat word in die volgende afdelings verdeel:
1. Bates – Bestaan uit Nie-Bedryfsbates en Bedryfsbates
2. Ekwiteit en Laste – Bestaan uit Eienaarsbelang, Nie-Bedryfslaste en Bedryfslaste
AKTIWITEIT 2:
Om inkomstestate vir ’n diensonderneming en handelsonderneming onderskeidelik op te stel
[LU 3.1]
Z. ZulekiHandeldrywend as XYZ Loodgieters Inkomstestaat vir die jaar geëindig 31 Desember 2003
| Lopende Inkomste | 55 000 |
| Bedryfsuitgawes | (38 274) |
| Telefoon | 3 420 |
| Water en Elektrisiteit | 5 620 |
| Huuruitgawe | 12 000 |
| Brandstof | 3 730 |
| Skryfbehoeftes | 3 680 |
| Lone | 9 824 |
| Netto Inkomste vir die jaar | 16 726 |
S. SolaniHandeldrywend as Solani Handelaars Inkomstestaat vir die jaar geëindig 31 Desember 2003
| Verkope | 324 000 |
| Koste van verkope | (200 000) |
| Bruto Wins | 124 000 |
| Ander bedryfsinkomste | 14 400 |
| Huurinkomste | 12 000 |
| Rente-inkomste | 2 400 |
| Bruto Bedryfsinkomste | 138 400 |
| Bedryfsuitgawes | (32 800) |
| Salarisse en Lone | 23 000 |
| Skryfbehoeftes | 800 |
| Versekering | 2 400 |
| Telefoon | 500 |
| Advertensiekoste | 600 |
| Rente op verband | 2 500 |
| Eiendomsbelasting | 3 000 |
| Netto Wins vir die jaar | 105 600 |
OPDRAG 1 : Inkomstestaat van ’n Diensonderneming
PROEFBALANS VAN FIXIT LOODGIETERS
| Dt. | Kt. | ||
| Balansstaatafdeling | |||
| Kapitaal | B1 | 138 629 | |
| Onttrekkings | B2 | 15 800 | |
| Grond en Geboue | B3 | 100 000 | |
| Voertuie | B4 | 28 000 | |
| Toerusting | B5 | 12 740 | |
| Bank | B6 | 3 963 | |
| Nominale Rekeninge-afdeling | |||
| Materiaalkoste | N1 | 6 084 | |
| Versekering | N2 | 531 | |
| Advertensies | N3 | 389 | |
| Salarisse | N4 | 12 500 | |
| Lone | N5 | 4 715 | |
| Lopende Inkomste | N6 | 52 871 | |
| Brandstof | N7 | 3 186 | |
| Herstelwerk | N8 | 917 | |
| Telefoon | N9 | 1 008 | |
| Skryfbehoeftes | N10 | 492 | |
| Water en Elektrisiteit | N11 | 1 175 | |
| 191 500 | 191 500 | ||
OPDRAG 2 : Inkomstestaat van ’n Handelsonderneming
PROEFBALANS VAN HENDRIKSE HANDELAARS OP 30 JUNIE 2003
| Dt. | Kt. | ||
| Balansstaatafdeling | |||
| Kapitaal | B1 | 166 047 | |
| Onttrekkings | B2 | 6 320 | |
| Grond en Geboue | B3 | 140 000 | |
| Toerusting | B4 | 18 600 | |
| Handelsvoorraad | B5 | 8 860 | |
| Debiteurekontrole | B6 | 11 224 | |
| Bank | B7 | 7 621 | |
| Wisselgeld | B8 | 150 | |
| Kleinkas | B9 | 110 | |
| Krediteurekontrole | B10 | 9 216 | |
| Nominale Rekeninge-afdeling | |||
| Verkope | N1 | 83 706 | |
| Koste van verkope | N2 | 55 804 | |
| Huurinkomste | N3 | 3 200 | |
| Telefoon | N4 | 640 | |
| Water en Elektrisiteit | N5 | 760 | |
| Salarisse | N6 | 8 900 | |
| Lone | N7 | 1 100 | |
| Posgeld | N8 | 120 | |
| Skryfbehoeftes | N9 | 680 | |
| Verpakkingsmateriaal | N10 | 1 280 | |
| 262 169 | 262 169 | ||
AKTIWITEIT 3:
Om Balansstate vir ’n diensonderneming en ’n handelsonderneming onderskeidelik op te stel
[LU 3.1]
Die volgende voorbeelde is Balansstate van ’n diensonderneming en ’n handelsonderneming
M. MuvaloHandeldrywend as Muvalo Haarsalon Balansstaat op 28 Februarie 2003
| Bates | |
| Nie-Bedryfsbates | |
| Vaste Bates 1 | 49 700 |
| Bedryfsbates | 2 840 |
| Totale Bates | 52 540 |
| Ekwiteit en Laste | |
| Eienaarsbelang 2 | 52 540 |
| Bedryfslaste | − |
| Totale Ekwiteit en Laste | 52 540 |
M. MuvaloHandeldrywend as Muvalo Haarsalon Notas by die finansiële state vir die jaar geëindig 28 Februarie 2003
| 1. Vaste Bates | |
| Voertuie | 35 000 |
| Toerusting | 14 700 |
| 49 700 | |
| 2. Eienaarsbelang | |
| Saldo op 28 Februarie 2002 /laaste dag van vorige jaar | 45 000 |
| Netto Wins vir die jaar | 18 140 |
| Addisionele kapitaal bygedra | − |
| Onttrekkings | (10 600) |
| Saldo op 28 Februarie 2003 / laaste dag van huidige jaar | 52 540 |
F. Foxie Handeldrywend as Fox en Kie. Balansstaat op 31 Desember 2003
| Bates | |
| Nie-Bedryfsbates | |
| Vaste Bates 1 | 158 600 |
| Bedryfsbates | 27 965 |
| Handelsvoorraad | 8 860 |
| Debiteure | 11 224 |
| Kontant 2 | 7 881 |
| Totale Bates | 186 565 |
| Ekwiteit en Laste | |
| Eienaarsbelang 3 | 177 349 |
| Bedryfslaste | 9 216 |
| Krediteure | 9 216 |
| Totale Ekwiteit en Laste | 186 565 |
F. Foxie Handeldrywend as Fox en Kie. Notas by die finansiële state vir die jaar geëindig 31 Desember 2003
| 1. Vaste Bates | |
| Grond en Geboue | 140 000 |
| Toerusting | 18 600 |
| 158 600 | |
| 2. Kontant | |
| Bank | 7 621 |
| Wisselgeld | 150 |
| Kleinkas | 110 |
| 7 881 | |
| 3. Eienaarsbelang | |
| Saldo op 31 Desember 2002 | 166 047 |
| Netto wins vir die jaar | 17 622 |
| Onttrekkings | (6 320) |
| Saldo op 31 Desember 2003 | 177 349 |
OPDRAG 1: Balansstaat van ’n diensonderneming
OPDRAG 2: Inkomstestaat van ’n handelsonderneming
OPDRAG 3: Balansstaat van ’n handelsonderneming
PROEFBALANS VAN ORANJE HANDELAARS OP 28 FEBRUARIE 2003
| Dt. | Kt. | ||
| Balansstaatafdeling | |||
| Kapitaal | B1 | 200 000 | |
| Onttrekkings | B2 | 4 700 | |
| Grond en Geboue | B3 | 150 800 | |
| Voertuie | B4 | 36 200 | |
| Toerusting | B5 | 29 000 | |
| Handelsvoorraad | B6 | 16 700 | |
| Debiteurekontrole | B7 | 3 980 | |
| Bank | B8 | 2 550 | |
| Wisselgeld | B9 | 660 | |
| Kleinkas | B10 | 110 | |
| Krediteurekontrole | B11 | 16 000 | |
| Nominale Rekeninge-afdeling | |||
| Verkope | N1 | 192 557 | |
| Koste van verkope | N2 | 115 440 | |
| Huurinkomste | N3 | 8 400 | |
| Eiendomsbelasting | N4 | 2 720 | |
| Lone | N5 | 9 600 | |
| Salarisse | N6 | 30 000 | |
| Herstelwerk | N7 | 2 416 | |
| Advertensies | N8 | 819 | |
| Versekering | N9 | 2 690 | |
| Water en Elektrisiteit | N10 | 3 670 | |
| Telefoon | N11 | 4 902 | |
| 416 957 | 416 957 | ||
| Leeruitkomstes(LUs) |
| LU 3 |
| Bestuurs-, Verbruiker- en Finansiële Kennis en VaardighedeDie leerder is in staat om kennis en die vermoë te toon om verskeie bestuurs-, verbruikers- en finansiële vaardighede toe te pas. |
| Assesseringstandaarde(ASe) |
| Ons weet dit as die leerder: |
| 3.1 ‘n basiese inkomstestaat en balansstaat vir ‘n diensverskaffings- en kleinhandelbesigheid opstel; |
| 3.2 verskillende sakeondernemings se strategieë en optrede ondersoek ten opsigte van openbare betrekkinge, sosiale verantwoordelikheid en omgewingsverantwoordelikheid; |
| 3.3 kontant- en krediettransaksies in die boeke van diens- en kleinhandelondernemings doen; |
| 3.4 toetsbordvaardighede en funksietoetse gebruik om sakedokumente te ontwikkel, te bewaar, te herwin en te redigeer; |
| 3.5 finansiële state ontleed vir besluitneming op ‘n basiese vlak; |
| 3.6 tussen verskeie vorms van kredietaankope en metodes van betaling kan onderskei. |
AKTIWITEIT 1
AKTIWITEIT 2
![]() |
![]() |
![]() |
AKTIWITEIT 3
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |